استعلام
وفق تبصره ماده 534قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392مهلتهای پیشبینی شده برای پرداخت دیه
جرایم شبه عمد و خطاء محض مانع از پذیرش تقاضای اعسار و تقسیط نیست.
الف( آیا مفهوم مخالف این تبصره آن است که مهلت پیشبینی شده برای پرداخت دیه جرایم عمدی مانع از
پذیرش تقاضای اعسار یا تقسیط دیه است؟
ب( اگر محکومعلیه پیش از اتمام مهلت یک ساله دادخواست اعسار و تقسیط دیه طرح کند ،تکلیف دادگاه
چیست؟
پاسخ اداره کل حقوقی
الف( با عنایت به ماده 452قانون مجازات اسلامی مصوب ) 1392مبنی بر تبعیت دیه از احکام و آثار
مسئوولیت مدنی یا ضمان( و ماده 540قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و »اطلاق واژهی دیه« در
ماده 22قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394از حیث نوع جنایت موجب پرداخت دیه )عمد،
شبه عمد و خطای محض( ،چنانچه حکم محکومیت به پرداخت دیه در جرایم )جنایات( عمدی قطعی شده باشد،
اقامه دعوای اعسار از محکومبه یا درخواست تقسیط دیه بلامانع است؛ هر چند مهلت »یک سال از زمان وقوع
جنایت« موضوع بند الف ذیل ماده 488قانون مجازات اسلامی مصوب 1392سپری نشده باشد و مفاد تبصره
ماده 534قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392به مقتضای »اثبات شیء نفی ماعدا نمیکند« دلالتی بر
خلاف این امر ندارد؛ همچنین عدم ذکر جنایت عمدی در تبصره ماده 534قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
1392بدین جهت است که مجازات اولیه این جرم قصاص است.
ب( با عنایت به مراتب مذکور در پاسخ به سؤال »الف« ،در صورت اقامه دعوای اعسار از محکومبه یا
درخواست تقسیط دیه پیش از انقضای مهلت یک سال در جرایم عمدی ،مرجع قضایی ذیصلاح مکلف است
مطابق مقررات ناظر به رسیدگی به دعوای اعسار به شرح مقرر در قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی
مصوب 1394به دعوای اقامه شده رسیدگی کند.
دکتر احمد رفیعی
سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضائیه