نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۶۰۳

مطابق بند »الف« ماده 27قانون مجازات اسلامی مصوب 1392در صورت وجود جهات تخفیف ،تقلیل مجازات حبس به میزان یک تا سه درجه پیشبینی شده است و مطابق بند »ت« ماده مذکور تقلیل دیگر مجازاتهای تعزیری یک یا دو درجه از همان نوع یا انواع دیگر را پیشبینی کرده است. در جرمی مانند خیانت در امانت که مجازات آن درجه 5و از 6ماه تا 3سال حبس میباشد ،آیا دادگاه میتواند به استناد بند »ت« ماده 37به جای مجازات حبس ،جزای نقدی در نظر بگیرد؟ در صورتی که پاسخ منفی است ،چنانچه دادگاه مجازات خیانت در امانت را به قدری پایین بیاورد که در قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373با اصلاحات والحاقات بعدی قرار گیرد .و سپس آن را تبدیل به جزای نقدی کند آیا این اقدام دادگاه صحیح است؟

اولا ،قانونگذار در ماده 37قانون مجازات اسلامی مصوب 1392به دادگاه این اختیار را داده است که در صورت وجود یک یا چند جهت از جهات تخفیف ،مجازات تعزیری را به شرح بندهای ذیل همین ماده تقلیل داده یا تبدیل کند .در مورد بند »الف« که صرفاً تقلیل حبس است ،دادگاه نمیتواند حبس را به مجازات دیگری تبدیل کند؛ بلکه میتواند حبس را از یک تا سه درجه تقلیل دهد؛ ولی در بند »ت« ماده 37قانون مذکور ،قانونگذار اجازه داده است که دیگر مجازاتهای تعزیری را به میزان یک یا دو درجه از همان نوع یا انواع دیگر تقلیل دهد .شایان ذکر است که در اعمال ماده 483قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392قاضی اختیار تبدیل مجازات حبس به مجازات دیگر را که مناسبتر به حال محکوم علیه باشد دارا است. ثانیاً ،وقتی مجازات حبس با اعمال کیفیات مخففه بر اساس بند »الف« ماده 37قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 تقلیل مییابد ،حبس تقلیل یافته مورد حکم قرار میگیرد و تبدیل آن به جزای نقدی جایز نیست و در فرض سؤال، مجازات حبس پس از اعمال تخفیف ،مجازات قانونی جرم نیست تا از مصادیق بندهای 1و 2ماده 3قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373با اصلاحات و الحاقات بعدی باشد. دکتر احمد رفیعی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه