نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۵۳۶

با عنایت به ماده 546قانون مجازات اسلامی که مقرر داشته » :چنانچه به سبب ایراد ضربه یا جراحت صدمه بزرگتری به وجود آید هرگاه آن جراحت علت و سبب زوال یا نقصان منفعت باشد اگر با یک ضربه یا جراحت واقع شده باشد دیه ضربه یا جراحت در دیه بیشتر تداخل میکند و تنها دیه زوال منفعت یا نقصان منفعت که بیشتر است پرداخت میشود« و همچنین ماده 678قانون مذکور که با تعبیری متعارض بیان کرده است؛» هر گاه در اثر صدمه ای مانند شکستن سر یا صورت عقل زایل شود یا نقصان یابد ،هر یک دیه یا ارش جداگانه ای دارد« ،نحوه رفع تعارض این دو ماده چگونه است؟

ماده 546قانون مجازات اسلامی مصوب 1392شامل دو قسمت است؛ صدر ماده ناظر به موردی است که با یک ضربه یا جراحت صدمه بزرگتری به وجود آید ،مانند اینکه با شکستن سر ،عقل زایل شود .هرگاه آن ضربه یا جراحت سبب زوال یا نقصان منفعت شود ،دیه ضربه یا جراحت در دیه بیشتر تداخل میکند؛ ولی قسمت دوم ماده 546که حاکی از عدم تداخل دیات است ،ناظر به موردی است که زوال منفعت یا نقصان آن با ضربه یا جراحت دیگری غیر از ضربهای که جراحت را ایجاد کرده است واقع شده باشد و یا ضربه یا جراحت وارده لزوماً علت زوال یا نقصان منفعت نباشد؛ بلکه اتفاقاً با آن ضربه و جراحت ،منفعت نیز زایل شود به تعبیر دیگر ،ایراد ضربه یا جراحت با زوال منفعت یا نقصان لازم و ملزوم یکدیگر نباشند که در این صورت ضربه یا جراحت و منفعت هر کدام دیه جداگانه دارد و ماده 678قانون مذکور که مبتنی بر عدم تداخل دیات است ،در واقع ناظر به قسمت آخر ماده 546میباشد و تعارض بین این دو ماده به این ترتیب قابل رفع است. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه