استعلام
فرد موتورسوار حین تردد در ساعات شب در اثر برخورد به طناب بسته شده به دو اسب که در کنار راه بودهاند و
طناب فی ما بین در راه بوده برخورد مینماید که واژگون و جراحات متعددی در بدن موتورسوار حادث میگردد.
اسبها توسط افراد حاضر در صحنه رویت میشوند ولی از محل تاخته و شناسایی نمیگردند .طبق نظریه افسر مالک
مجهولالهویه اسبها به علت رها نمودن اسبها در جاده مقصر بوده است .فردی به عنوان مالک اسبها از طرف شاکی
معرفی میشود که قرار منع تعقیب در خصوص وی صادر میشود و اقدامات دادسرا پس از فحص منتج به شناسایی
مالک و اسبها نمیگردد .حال بنا بر هر دو فرض عمدی یا غیر عمدی بودن ،اعلام فرمایید:
-1مسئولیت پرداخت دیه با صندوق تامین خسارت های بدنی میباشد یا بیتالمال یا در صورتی که موتور بیمه داشته
باشد از محل بیمهنامه موتور یا اینکه از اساس دیهای به موتورسوار تعلق نمیگیرد.
-2در صورت فوت که موتورسوار ،مسئولیت پرداخت دیه با چه نهادی است یا اینکه به لحاظ غیرعمدی بودن سبب،
دیهای به اولیای دم تعلق نمیگیرد؟
-3در صورتی که متعاقباً اسبها شناسایی و توقیف شوند ولی مالک اسبها شناسایی نشود،آیا میتوان از محل
فروش اسبها بخشی از دیه را تامین نمود یا اینکه به علت مجهولالمالک بودن ،در اختیار حاکم قرار میگیرد.
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9037/571/20مورخ 1398/9/16به شماره ثبت وارده 1498مورخ
،1398/09/17نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
1و - 2در فرض استعلام که راننده وسیله نقلیه موتوری در اثر برخورد با طناب بسته شده به احشام ،مصدوم یا فوت
شده است ،با توجه به تعریف »حوادث« در بند »ب« ماده یک »قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث
در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب «1395و نیز تعریف شخص ثالث در بند »ت« همین ماده ،در صورت عدم
تقصیر راننده وسیله نقلیه و اینکه مسبب حادثه ،مالک یا مالکان حیوان بوده که شناخته نشدهاند ،با عنایت به مواد 16
و 21قانون مذکور ،پرداخت خسارت بدنی راننده و سرنشینان آن به عهده صندوق تأمین خسارتهای بدنی است و
در خصوص خسارت وارده به خودرو ،تنها پس از شناسایی مالک یا مالکان حیوان امکان اقامه دعوا علیه وی وجود
دارد و چنانچه خودرو دارای بیمه بدنه باشد ،زیاندیده میتواند از محل بیمه یادشده خسارت وارد شده خودرو را تا
سقف پوشش بیمه از شرکت بیمهگر مربوط دریافت نماید.
-3اولاً ،مطابق اصول حقوقی و مستنبط از ماده 2قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی
مصوب 1379شخص ذینفع باید مطابق اصول و موازین قضایی طرح دعوا و درخواست رسیدگی کند و دادگاه پس از
رسیدگی مبادرت به اتخاذ تصمیم نماید .لذا در فرض پرسش ،دادستان یا رییس دادگستری نمیتواند بدون رسیدگی
قضایی احشام را به فروش رسانده و مبلغ حاصل از فروش را به متقاضی آن پرداخت کند.
ثانیاً ،طرح دعوا باید به طرفیت مالک حیوان باشد و صرف معلوم شدن هویت وی کافی است و اگر نشانی وی مجهول
باشد ،با نشر آگهی رسیدگی انجام خواهد شد ولی بدون تعیین هویت مالک ،امکان طرح دعوا و رسیدگی نمیباشد و
احشام مال مجهولالمالک محسوب و مطابق مقررات مربوط رفتار میشود.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه