نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۹۳

از آنجا که به موجب بند »ب« ماده 230قانون آیین دادرسی مدنی خواهان در صورتی که امکان اقامه بینه دو گواه مرد را نداشته باشد میتواند با گواهی دو زن یا یک مرد به انضمام سوگند در امور مالی ادعای خود را اثبات کند اگر دادگاه مسبوق به صدور قرار استماع گواهی گواهان و ابلاغ موضوع جلسه ،در جلسه رسیدگی صرفاً یک گواه معرفی نماید و هیچ گونه درخواستی برای سوگند از دادگاه نماید آیا دادگاه تکلیف به اتخاذ تصمیم برابر مفاد بند »ب« ماده 230مبنی بر امکان سوگند خوانده و یا دو گواه زن با یک سوگند دارد یا خیر؟ اگر این تکلیف وجود داشته باشد باعث خروج دادگاه از بی طرفی نمی شود با توجه به اینکه در متن بند »ب« ماده 23یادشده قید شده که خواهان می تواند ،که به نظر می رسد این امر از اختیارات خواهان است/.ع

در خصوص سؤال استعلام کننده مبنی بر این¬که آیا دادگاه تکلیف دارد مفاد بند »ب« ماده 230قانون آیین دادرسی دادگاه¬های عمومی و انقلاب در امور مدنی 1379را بدون درخواست خواهان اعمال نماید یا خیر به نظر می¬رسد با عنایت به این¬که در مواد 229و 230قانون مذکور ،تعداد و جنسیت گواهان و همچنین ترکیب گواهان با سوگند مقررگردیده است ،بند »ب« ماده 230و ماده 277و تبصره ذیل آن برای خواهان این فرصت را فراهم نموده است که در صورت عدم امکان اقامه بینه شرعی ،با معرفی یک گواه مرد یا دو زن به ضمیمه سوگند، ادعای خود را ثابت کند .بنابراین ،در صورتی¬که خواهان وفق مواد قانونی یادشده اقدام و از دادگاه درخواست نماید ،دادگاه باید درخواست خواهان را اجابت نماید .اما با عنایت به این¬که در ماده 283همین قانون تصریح شده » دادگاه نمی¬تواند بدون درخواست اصحاب دعوا سوگند دهد و اگر سوگند داد اثری بر آن مترتب نخواهد بود« از جمع مواد یادشذه می¬توان نتیجه گرفت که در فرض مذکور در بند »ب« ماده ،230دادگاه صرفاً بر اساس درخواست خواهان می¬تواند اقدام نماید و چنان¬چه خواهان در این مورد از دادگاه تقاضایی نداشته باشد ،دادگاه قانوناً با تکلیفی در این خصوص مواجه نیست ،ولی می¬تواند با توجه به دلایل موجود در پرونده رسیدگی و اتخاذ تصمیم نماید. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه