نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۸۷

صدر ماده 88قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392به لحاظ رعایت سلسه مراتب ،دادستان و معاون دادستان و دادیار را در طول یکدیگر قرار داده و بیان داشته در اموری که از ناحیه دادستان به معاون دادستان و دادیار ارجاع میگردد ،نامبردگان دارای تمامی اختیارات دادستان در امور محوله میباشند و در ذیل همین ماده دادستان و معاون دادستان را در عرض یکدیگر قرار داده و بیان داشته در غیاب دادستان و معاون او دادیاری که سابقه قضایی بیشتری دارد ،جانشین دادستان محسوب میگردد .از طرف دیگر در ماده 92قانون پیشگفته قانونگذار صراحتاً بیان داشته تمامی تحقیقات بر عهده بازپرس است؛ اما در غیر جرایم موضوع ماده 302قانون مذکور در صورت نبود بازپرس دادستان نیز دارای تمامی اختیاراتی است که برای بازپرس تعیین شده است .در این حالت چنان چه دادستان انجام تحقیقاتی را به دادیار ارجاع دهد ،قرارهای نهایی دادیار و همچنین قرار تأمین منتهی به بازداشت متهم باید در همان روز به تأیید و نظر دادستان برسد .حال سؤال این است از آنجایی که قانونگذار در ماده 88قانون یاد شده صراحتاً قید معاون دادستان را بیان نموده و در ماده 92عالماً و عامداً قید معاون دادستان را بیان نکرده است ،آیا قرارهای تأمین کیفری منتهی به بازداشت متهم و قرارهای نهایی معاون دادستان نیاز به تأیید و اظهارنظر دادستان دارد؟ آیا در صورت حضور دادستان ،معاون دادستان میتواند اموری را که بر عهده دادستان است از جمله تأیید قرارهای بازداشت موقت و ارجاع پروندهها به شعب تحقیق و ...را بدون ارجاع از ناحیه ایشان انجام دهد؟

اولاً ،معاون دادستان از لحاظ اختیارات اداری و قضایی در غیاب دادستان و یا با تفویض اختیارات از سوی وی، جانشین دادستان محسوب و دارای تمام اختیارات و وظایف دادستان میباشد و در واقع سمت معاونت دادستانی، سمتی مدیریتی است و معاون دادستان به حکم قانون در موارد کفالت اداری نظیر بلاتصدی بودن پست دادستانی یا در غیاب وی و یا با استفاده از نهاد تفویض اختیار به جانشینی از دادستان اقدام مینماید و دادیار ،حسب مورد تحت نظارت دادستان و یا معاون وی انجام وظیفه مینماید .بنابراین قرارهای نهایی و قرارهای تأمین منتهی به بازداشت متهم که از سوی معاون دادستان صادر میگردد ،به منزله صدور این قرارها از سوی دادستان بوده و نیازی به تأیید وی ندارد؛ مگر اینکه دادستان در ارجاع موردی به معاون ،بر ضرورت اخذ موافقت خود در موارد خاص تصریح کند. ثانیاً ،همانگونه که گفته شد ،معاونت دادستانی ،سمتی است که در ماده 23قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392پیشبینی شده است تا شخصی که دارای این سمت است عهدهدار انجام تمام یا بخشی از وظایف دادستان باشد؛ به طوریکه در غیاب دادستان در صورت وحدت معاون دادستان ،عهدهدار انجام تمام وظایف وی میباشد و در زمان حضور وی ،صرفاً بنا به ارجاع دادستان عهدهدار انجام وظایف محوله است. دکتر احمد رفیعی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه