نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۸۳

شخصی سالها است که در کما به سر میبرد و یا آنکه دچار مرگ مغزی شده و پزشکی قانونی نیز این امر را تأیید کرده است .آیا امکان صدور حکم حجر و به تبع آن نصب قیم برای این فرد وجود دارد؟ تکلیف اموال فرد در صورت مراجعه اشخاص ذینفع از جمله ورثه چیست؟

اولاً ،افرادی که دچار مرگ مغزی میشوند ،مطابق ماده واحده قانون »پیوند اعضای بیماران فوت شده یا بیمارانی که مرگ مغزی آنان مسلّم است« مصوب 1379و آییننامه اجرایی آن» ،متوفی« محسوب میشوند .بنابراین، تعیین قیم برای این دسته از افراد ،سالبه به انتفاء موضوع است. ثانیاً ،نظر اکثریت کمیسیون آیین دادرسی مدنی :در خصوص دیگر ضایعات مغزی )به جز مرگ مغزی( که توأم با حالت کما است ،با عنایت به هدف مقنن از وضع ماده 104قانون امور حسبی مصوب 1319که تحت حمایت قرار دادن افراد ناتوان و بیمار است تا وقفهای در اداره امور آنان ایجاد نشود و از آنجاکه فرد در حالت کما نمیتواند شخصاً از دادگاه تقاضای تعیین امین نماید ،لذا تعیین امین توسط دادگاه با درخواست بستگان نزدیک فرد مذکور از جمله همسر یا اولاد فاقد اشکال قانونی است و به هر حال ،از موارد تعیین قیم نیست .پاسخ پرسش بعدی تابع احکام فرد زنده ناتوان است. نظر اقلیت :در فرضی که دادگاه احراز کند کما و بیهوشی نتیجه آسیبدیدگی یا از بین رفتن قشر مغز میباشد ،به دلیل زوال عقل و تحقق حجر باید قیم نصب کند و پاسخ پرسش بعدی تابع احکام فرد محجور است. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه