نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۸۱

چنانچه در دادرسی کیفری حکمی غیابی صادر گردد و به محکومعلیه ابلاغ واقعی شود و نامبرده خارج از مهلت واخواهی با حضور در واحد اجرای احکام کیفری تقاضای واخواهی نسبت به رأی صادره نماید؛ در دو فرضی که این تقاضا توأم با بیان عذر موجه باشد یا آنکه عذری برای تأخیر اعلام نکند: الف -آیا دادیار اجرای حکم رأساً میتواند درخواست را رد یا قبول کند و یا مکلف است تقاضای محکومعلیه را جهت تعیین تکلیف به دادگاه کیفری ارسال کند؟ ب -آیا دادگاه تکلیفی به بررسی این درخواست خارج از مهلت دارد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ ،با عنایت به اینکه در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392قرار رد یا قبول واخواهی پیشبینی نشده ،تصمیم دادگاه در چه قالبی خواهد بود؟ آیا میتوان از ملاک ماده 432آن قانون یا مواد قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379در باب واخواهی استخراج ملاک و بر اساس آنها عمل نمود؟ پ -در صورت صدور قرار یا رد واخواهی توسط دادگاه ،آیا این قرار قابلیت تجدیدنظر یا فرجامخواهی دارد؟

الف ،ب و پ( اولاً ،در فرض سؤال مستفاد از ماده 406قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392این است که مرجع بررسی و اتخاذ تصمیم درخصوص موجه یا غیر موجه بودن اعتراض نسبت به رأی غیابی ،دادگاه صادرکننده رأی است و چون دادگاه صادرکننده رأی مرجع رسیدگی به اصل اعتراض است ،تشخیص طرح آن در مهلت قانونی نیز بر عهده همان مرجع است؛ لذا چنانچه پس از مهلت مقرر قانونی )بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی( محکوم در مرحله اجرای حکم به رأی غیابی اعتراض نماید ،قاضی اجرای احکام کیفری )بدون اظهارنظر نفیاً یا اثباتاً( اعتراض را اخذ و ضمیمه پرونده به دادگاه صادرکننده رأی ارسال میدارد و دادگاه مذکور نیز با ملاحظه پرونده و احراز موجه یا غیر موجه بودن یا داخل یا خارج از مهلت بودن اعتراض ،حسب مورد تصمیم مقتضی مبنی بر قبول یا رد واخواهی اتخاذ میکند .تبصره 2ماده 427قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392مؤید این استنباط است. ثانیاً ،هر چند در ماده 406قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392به جهات عذر موجه به عنوان یکی از دلایل پذیرش واخواهی خارج از مهلت مقرر اشاره نشده است ،ولی با لحاظ حکم کلی ماده 432قانون پیشگفته درباره پذیرش عذر موجه در طرق عادی اعتراض به آرا ،این قاعده درباره واخواهیکه همانند تجدیدنظـرخواهـی و فرجامخواهی دارای مهلت اعتراض است نیز صدق میکند و نحوه رسیدگی به ادعای عذر موجه نیز برابر ماده اخیرالذکر است. ثالثاً ،با عنایت به صراحت حکم مقنن در تبصره 2ماده 427قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392قرار رد درخواست واخواهی در صورتی قابل تجدیدنظرخواهی است که رأی راجع به اصل دعوی قابل تجدیدنظرخواهی باشد. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه