نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۷۵

چنانچه طلاق رجعی صادر شود و دادنامه قطعیت پیدا کند ،اما پیش از اجرای صیغه طلاق ،زوجه مهریه خود را بذل کند ،آیا طلاق رجعی به طلاق خلعی تبدیل میشود؟ الف -آیا دادگاه با توجه به اینکه رای مقتضی را مبنی بر طلاق رجعی صادر کرده است مواجه با تکلیفی است؟ ب -سردفتر رسمی طلاق باید طلاق را تحت عنوان طلاق رجعی به ثبت برساند یا طلاق خلع؟

الف و ب -در فرض سؤال که در رأی قطعی صادره از سوی دادگاه )اعم از حکم و گواهی عدم امکان سازش( طلاق از نوع رجعی تعیین شده است ،زوجه نمیتواند در مرحله اجرای صیغه طلاق و ثبت آن با بذل مهریه نوع طلاق را از رجعی به بائن از نوع خلع تبدیل کند .زیرا: اولاً ،مستفاد از ماده 1145قانون مدنی اصل بر رجعی بودن طلاق است و موارد طلاق بائن مورد تصریح مقنن قرار گرفته است که از آن جمله است طلاق خلع موضوع بند 3این ماده قانونی که وفق ماده 1146قانون مدنی ،مستلزم کراهت زوجه از زوج و بذل مال به شوهر است که در فرآیند رسیدگی مطرح و از سوی دادگاه احراز میشود و صرف بذل مال از سوی زوجه در مرحله ثبت و اجرای صیغه طلاق موجب احراز طلاق خلع توسط سردفتر رسمی طلاق نیست؛ ثانیاً ،هرگونه تغییر در رأی قطعی دادگاه صرفاً در حد عمومات مصرح قانونی مقدور است و سردفتر رسمی طلاق وفق ماده 24قانون حمایت خانواده مصوب 1391مکلف است پس از صدور گواهی عدم امکان سازش یا حکم مربوط از سوی دادگاه مبادرت به طلاق کند .دادگاه نیز با توجه به قاعده فراغ دادرس نمیتواند در رأی صادره تغییری دهد و متعاقباً نوع طلاق را از رجعی به بائن تبدیل کند. ثالثاً ،واگذاری مطلق این حق به زوجه جهت تبدیل نوع طلاق از رجعی به بائن در مرحله ثبت و اجرای صیغه طلاق میتواند موجبات تضییع حقوق زوج از حیث سلب حق رجوع وی به زوجه در ایام عده و نیز تقلب نسبت به قانون از حیث عدم اجرای فرایند مقرر در ماده 38قانون حمایت خانواده مصوب 1391در اجرا و ثبت صیغه طلاق رجعی را فراهم آورد. رابعاً ،ماده 40قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356که قرار طرفین برای اجرای حکم را به رسمیت شناخته است، ناظر به توافق طرفین بر قرار دادن ترتیب خاص برای اجرا است و از فرض سؤال که مستلزم تغییر در رأی قطعی صادره از دادگاه است ،خروج موضوعی دارد. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه