نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۴۷

یکی از اهداف اخذ تامین کیفری به ویژه در پروندههای ایراد ضرب و جرح ،جبران ضرر و زیان شاکی و مدعی خصوصی میباشد .چنانچه پس از انجام تحقیقات مقدماتی در دادسرا و تفهیم اتهام به متهم و اخذ تامین وثیقه و اخذ آخرین دفاع ،پرونده با کیفرخواست به محاکم کیفری دو ارسال و در این مرحله پس از رسیدگی ،دادگاه حکم برائت متهم را صادر نماید و سپس متعاقب تجدیدنظرخواهی شاکی ،در مرحله تجدیدنظر حکم صادره نقض و حکم به پرداخت دیه صادر شود ،آیا با عنایت به مواد 251و 267و 376قانون آیین دادرسی کیفری دادگاه بدوی موظف است در فرض صدور حکم برائت دستور رفع اثر از تامین ماخوذه را صادر نماید؟ آیا عبارت »ختومه شدن پرونده به هر دلیل« در ماده 251شامل حکم برائت نیز میشود؟ چنانچه اعتقاد به رفع اثر از تامین در مرحله بدوی داشته باشیم،آیا دادگاه تجدیدنظر موظف به اخذ تامین مجدد از متهم میباشد؟ چنانچه مرجع بدوی از تامین رفع اثر نکرد و دادگاه تجدیدنظر نیز اقدام به اخذ تامین ننمود ،آیا در فرض عدم حضور محکوم در اجرای احکام پس از ابلاغ احضاریه جهت پرداخت دیه ،امکان احضار از طریق وثیقه گذار وجود دارد؟

قسمت اول سؤال -با عنایت به ماده 376و ملاک مواد 251و 267قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و لحاظ این که قرار منع تعقیب از حیث آثار قانونی در مورد قرارهای تأمین به مانند )منزله( حکم برائت است ،رفع اثر از قرار تأمین وثیقه منوط به قطعیت حکم برائت نمیباشد و قاضی ذیربط با لحاظ ملاک ذیل ماده 267قانون موصوف مکلف است از قرار تأمین مأخوذه رفع اثر کند .لذا در فرض سؤال موجب قانونی برای بقاء قرار وثیقه وجود ندارد و قاضی اجرای احکام کیفری مطابق ماده 507قانون آیین دادرسی کیفری )که محکوم در پرونده فاقد قرار تأمین است( رفتار میکند. قسمت دوم سؤال -در فرض سؤال با لحاظ ملاک ماده 246قانون آیین دادرسی کیفری به لحاظ منتفی شدن تأمین قبلی و ضرورت رفع اثر از وثیقه به جهت صدور حکم برائت دادگاه بدوی ،دادگاه تجدیدنظر در صورت اقتضاء مطابق ماده 456قانون مذکور رفتار میکند. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضاییه