نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۴۲

الف -با عنایت به ماده 6دستورالعمل ساماندهی و تسریع در اجرای احکام مدنی ،رسیدگی به دعاوی اعتراض ثالث اجرایی میبایست توسط دادرس اجرای احکام صورت پذیرد یا دادگاه مجری حکم ) صادرکننده حکم(؟ ب-توجها به مواد 43و 44قانون اجرای احکام مدنی -1در فرض صدور حکم بر خلع ید سرپرست خانواده ،امکان اجرای حکم نسبت به افراد تحت تکفل نامبرده میسور است؟ -2در صورتی که حکم بر خلع ید مشاعی »الف« صادر شود،آیا امکان اجرای حکم نسبت به سایر مالکین و متصرفین ملک نیز وجود دارد؟

بازگشت به استعلام شماره 9014/40434/550مورخ 1398/9/6به شماره ثبت وارده 1442مورخ ،1398/9/13نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود: الف -به موجب ماده 6دستورالعمل ساماندهی و تسریع در اجرای احکام مدنی مصوب 1398/7/24ریاست محترم قوه قضاییه »پس از ارجاع پرونده به واحد اجرا ،دادرس اجرای احکام به عنوان دادرس علیالبدل دادگاه مجری حکم، عهدهدار کلیه امور اجرای احکام از جمله اجرای ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394اعطای مرخصی محکومان مالی و اتخاذ تصمیم در خصوص اعتراض به نحوه اجرا میباشد ،این امر مانع از اعمال نظارت دادگاه صادرکننده رأی بر فرآیند اجرای حکم نمیباشد «.بنابراین اولاً ،رسیدگی به اعتراض ثالث اجرایی ،بر عهده دادرس علیالبدل اجرای احکام است .ثانیاً ،با توجه به ارجاع امور قضایی مربوط به اجرا به مقام قضایی یادشده، موجبی برای مداخله مستقیم دادگاهی که حکم زیر نظر آن اجرا میشود در امور مذکور در حوزههای قضایی که واحد متمرکز اجرای احکام ایجاد و دارای دادرس علیالبدل اجرای حکم میباشد ،نیست و موجب نقض غرض است. ب -1 -حکم خلع ید که اصولاً پس از معاینه محل وتحقیق محلی واحراز مالکیت خواهان وتصرفات غاصبانه و غیر مأذون خوانده صادر می شود ،درصورت قطعیت علیه هرکسی که متصرف ملک است اجراء میشود؛ به همین جهت مقنن طبق ماده 44قانون اجرای احکام مدنی ،تصرف افراد دیگر غیر از محکومعلیه را در عین محکومبه مانع اقدامات اجرایی ندانسته است و اگر متصرف مدعی حقی از عین یا منافع آن باشد مشمول مقررات قسمت اخیر ماده مذکور است ،لذا در فرض سؤال با توجه به این که نه تنها تصرفات همسر وفرزندان محکومعلیه درعین محکومبه ،به طور مستقل نیست؛ بلکه تصرفات آنها به اعتبار تصرفات سرپرست خانواده میباشد لذا؛ چنانچه سرپرست خانواده محکومبه خلع ید شده ،اجرای این حکم علیه وی و افراد تحت تکفلش فاقد منع قانونی است. ب -2 -طبق نص ماده 43قانون اجرای احکام مدنی حکم خلع ید علیه متصرف ملک مشاع نسبت به کل ملک اجرا میشود؛ لکن تصرف شرکاء تابع مقررات راجع به اموال مشاع است .به عبارت دیگر ،حکم دادگاه ناظر به خلع ید از متصرف است نه نحوه تصرف شرکا و تصرف شرکا طبق مقررات قانونی صورت میگیرد و اجرای احکام در نحوه تصرف آنها دخالت نمیکند و امکان خلع ید سایر شرکای متصرف وجود ندارد. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه