نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۰۶

وفق مواد 384و 348قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392در جرایم موضوع بندهای »الف«» ،ب«» ،پ« و »ت« ماده 302قانون مذکور ،جلسه رسیدگی بدون حضور وکیل متهم تشکیل نمیشود و چنانچه وکیل معرفی نکند ،دادگاه برای وی وکیل تسخیری انتخاب مینماید. -1با حضور وکیل تسخیری در حالی که متهم متواری و مجهولالمکان بوده و انتخاب وکیل تسخیری جهت رعایت تشریفات قانونی بوده است ،رأی صادره حضوری محسوب میشود یا غیابی؟ -2در صورت غیابی بودن رأی ،آیا وکیل تسخیری میتواند از حکم غیابی تقاضای واخواهی نماید؟ آیا دادگاه در حالی که وکیل در جلسه دادرسی حضور داشته است میتواند واخواهی وی را قبول کند؟ -3با انتخاب وکیل تسخیری از سوی دادگاه ،آیا متهم باید از طریق نشر آگهی احضار گردد و رعایت تبصره یک ماده 394قانون مذکور الزامی است؟ -4در صورت انتصاب قاضی به عنوان مستشار دادگاه کیفری یک و در مرخصی بودن رئیس دادگاه ،چنانچه رئیس کل دادگستری یکی از قضات دادگاه تجدیدنظر استان را جهت حضور در جلسه دادگاه انتخاب کند و سابقه مستشاری این فرد بیشتر از سابقه مستشاری فرد نخست باشد ،با توجه به ماده 296قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392ریاست دادگاه و تشکیل جلسه دادرسی برعهده کدام یک از مستشاران است؟

-1ظاهر عبارت »یا وکیل او در هیچیک از جلسات دادگاه حاضر نشود« مذکور در ماده 406قانون آیین دادرسی کیفری ،1392حکایت از »وکیل تعیینی« دارد یا در مواردی است که با عجز از تعیین وکیل و یا امتناع از معرفی وکیل ،دادگاه برای متهم وکیل تسخیری تعیین کرده است و متهم نیز حضور داشته است .در نتیجه در حالتی که متهم متواری یا مجهولالمکان باشد ،نظر به این که اصولاً ارتباطی بین وکیل تسخیری و موکل وجود ندارد ،رأی صادره غیابی محسوب میشود و مطابق مقررات ،هر زمانی که محکومعلیه رأی غیابی ،از آن مطلع شود و به آن اعتراض نماید ،در همان دادگاه قابلیت واخواهی دارد. -2حق واخواهی انحصار به محکوم غایب دارد و مستفاد از ماده 406قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در حالتی که متهم متواری یا مجهولالمکان باشد ،نظر به اینکه اصولاً ارتباطی بین وکیل تسخیری و موکل وجود ندارد ،رأی صادره غیابی محسوب میشود و مطابق مقررات هر زمان که محکوم رأی غیابی از آن مطلع شود و به آن اعتراض کند ،در همان دادگاه قابل واخواهی است؛ لذا حضور وکیل تسخیری صرفاً جهت رعایت تشریفات شکلی رسیدگی است و این امر موجب سلب حق اعتراض بعدی محکوم نمیباشد. -3چنانچه موضوع از مصادیق ماده 394قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392بوده و متهم مجهولالمکان باشد ،دادگاه کیفری یک به استناد تبصره یک این ماده ،قرار رسیدگی غیابی صادر کرده و متهم را از طریق نشر آگهی جهت دادرسی دعوت میکند. -4به صراحت ماده 357قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392در همه دادگاههایی که با تعدد قاضی تشکیل میشود ،در صورت غیبت یا معذور بودن رئیس دادگاه ،عضو ارشد دادگاه از حیث سابقه خدمت قضایی و در صورت یکسان بودن سابقه خدمت قضایی ،عضوی که سن او بیشتر است وظیفه رئیس دادگاه را به عهده دارد. دکتر احمد رفیعی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه