نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۰۴

-1آیا دادگاه در مقام رسیدگی به واخواهی ،الزاما باید مبادرت به تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین نماید و یا چنانچه دلایل واخواه را کافی نداند ،میتواند بدون دعوت از اصحاب دعوی رأی واخواسته را تایید نماید؟ -2در رسیدگی به دعوی الزام به تمکین ،زوجه با ارائه یک فقره گواهی پزشکی قانونی و با بیان اینکه در حال حاضر به علت ایراد صدمه بدنی از زوج شاکی است و پرونده در دادسرا در حال تحقیق و رسیدگی است ،ادعای خوف ضرر جانی یا حیثیتی را مطرح مینماید؛ آیا دادگاه خانواده مجاز به صدور قرار توقف رسیدگی تا تعیین تکلیف پرونده کیفری است؟

-1مقطع واخواهی بخشی از مرحله نخستین است و با توجه به اصول کلی و عمومات قانونی مربوط به دادرسی نخستین ،رسیدگی به واخواهی ،مستلزم تشکیل جلسه رسیدگی و دعوت طرفین جهت حضور در این جلسه است. بنابراین در رسیدگی به درخواست واخواهی محکومعلیه .هرچند واخواهی متکی به دلیل و مدرکی نباشد ،ضرورت دارد که دادگاه وقت رسیدگی تعیین و طرفین را به رسیدگی دعوت نماید .در خصوص امور کیفری ،ماده 407 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392به این امر تصریح نموده است. -2درفرضی که در دعوای تمکین ،زوجه در مقام دفاع اعلام داشته که به لحاظ خوف ضرر بدنی ،شرافتی و مالی حاضر به تمکین از زوج نمیباشد و در جهت اثبات ادعای خود به شهادت شهود و پرونده مطروحه در دادسرا که در جریان رسیدگی است استناد نموده است ،دادگاه رسیدگی کننده به دعوای تمکین ،مستنداً به ماده 199قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب درامورمدنی ،میتواند رأساً با استماع شهادت شهود و ...در راستای بررسی دلیل یا دلایل توجیه عدم تمکین از سوی زوجه ،اقدام نماید و تکلیفی به توقیف رسیدگی به دعوای تمکین به منظور روشن شدن نتیجه پرونده مطروحه در مرجع کیفری در اجرای ماده 19قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ندارد؛ زیرا چنانچه اقدام زوج نسبت به زوجه که موجب خوف ضرر بدنی و... گردیده ،مشمول یکی از عناوین کیفری هم باشد ،حتی در صورت صدور حکم برائت از دادگاه کیفری نسبت به اقدامات زوج ،به طور کلی منافاتی با اقدام دادگاه خانواده )جهت تحقیق پیرامون موجبات عدم تمکین زوجه( ندارد؛ زیرا ممکن است بنا به دلایلی رأی به محکومیت زوج در پرونده کیفری صادر نشود ولی خوف ضرر بدنی یا شرافتی و مالی برای زوجه احراز گردد. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه