استعلام
-1با توجه به ماده 92قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392تحقیقات مقدماتی تمامی جرایم بر عهده بازپرس
است .به موجب تبصره این ماده در صورت عدم حضور بازپرس یا معذور بودن وی از انجام وظیفه و عدم دسترسی به
بازپرس دیگر در آن دادسرا در جرایم موضوع ماده 302این قانون ،دادرس دادگاه به تقاضای دادستان و تعیین رئیس
حوزه وظایف بازپرس را انجام میدهد.
آیا به صرف گزارش یگان خدمتی مبنی بر اینکه مأموری مبلغ 5میلیون تومان رشوه اخذ نموده است ،دادستان باید
بدواً پرونده را به شعبه بازپرسی ارجاع دهد یا اینکه باید برخی تحقیقات انجام دهد و به محض محرز شدن جرم
موضوع ماده 302قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392پرونده را به شعبه بازپرسی ارجاع کند؟
-2در صورتی که پرونده با گزارش مرجع انتظامی به شعبه بازپرسی ارجاع شود و پس از انجام تحقیقات برای
جانشین بازپرس مشخص شود که جرم ارتشاء محقق شده؛ اما برای مثال مبلغ رشوه 900هزار تومان است که
رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه نظامی دو است و به تبع آن دادیار نیز حق تحقیق در اینگونه جرایم را دارد،
تکلیف جانشین بازپرس با توجه به اینکه باید در جرایم موضوع ماده 302قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
انجام وظیفه نماید چیست؟ آیا باید قرار نهایی صادر کند یا اینکه پرونده را بدون قرار و با گردشکار جهت ارجاع به
شعب دادیاری به نظر دادستان برساند؟
-3آیا استفاده از جانشین بازپرس در فهرست کشیک قضایی دادسرا در جرایم موضوع ماده 302یاد شده مغایر
قوانین و مقررات و آییننامههای مربوطه است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 2/89مورخ 1398/2/5به شماره ثبت وارده 138مورخ ،1398/2/9نظریه
مشورتی کمیسیون آیین دادرسی کیفری ) (2این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
-1مستفاد از بندهای »ب« مواد 64و 68و ماده 92و تبصره آن و نیز ماده 302قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
1392این است که انجام تحقیقات مقدماتی جرایم موضوع ماده 302در صلاحیت بازپرس یا جانشین بازپرس )که در
موارد حدوث وضعیت تبصره ماده 92دارای اختیارات بازپرس است( میباشد و دادستان قبل از ارجاع به شعبه
بازپرسی یا دادرس جانشین بازپرس ،مکلف به احراز صحت گزارش واصله یا وجود ادله کافی نیست.
-2با فرض ارجاع پرونده به دادرس جانشین بازپرس ،چنانچه متعاقب انجام تحقیقات مقدماتی مشخص گردد که بزه
وقوع یافته از موارد مذکور در ماده 302قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392نمیباشد ،دادرس یادشده مکلف
به ادامه رسیدگی و اظهار نظر است و موجب قانونی جهت ارجاع پرونده به دادیار نمیباشد.
-3استفاده از دادرس جانشین بازپرس در صورت تحقق شرایط مندرج در تبصره 2ماده 92قانون آیین دادرسی
کیفری مصوب 1392در فهرست کشیک قضایی دادسرا فاقد اشکال قانونی به نظر میرسد و در هر صورت تعیین
دادرس جانشین بازپرس با تقاضای دادستان و از سوی رییس حوزه قضایی باید صورت پذیرد.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه