استعلام
در صورت بطلان بیع مال غیرمنقول به جهاتی به غیر از مستحق للغیر درآمدن مبیع مثل فقدان شرایط اساسی صحت
معامله ،آیا استرداد ثمن باید بر اساس اصل مبلغ پرداختی باشد و یا بر اساس قیمت روز مبیع و یا بر اساس مبلغ ثمن
پرداختی با محاسبه نرخ تورم؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9030/18261/721مورخ 1398/8/22به شماره ثبت وارده 1376مورخ
،1398/8/25نظریه مشورتی کمیسیون قوانین مدنی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود:
مطابق ماده 365قانون مدنی بیع فاسد اثری در تملک ندارد؛ لذا هرگاه کسی به عقد فاسد مالی را قبض کند ،وفق
قاعده علیالید ملزم به رد به مالک واقعی است و تا زمان رد ضامن است .عودت مال و اعاده وضع به حال سابق
اقتضای آن را دارد که اقرب به مثل یا قیمت مال مسترد شود و این امر منوط به مطالبه مالک نمیباشد .در فرض
سوال که بیع به جهتی غیر از مستحقللغیر درآمدن مبیع باطل است ،اعاده وضع به حال سابق اقتضای آن را دارد که
ثمن و خسارت ناشی از کاهش ارزش آن مسترد شود؛ همچنانکه حکم مقرر در ماده 1082قانون مدنی و ماده 391
این قانون با لحاظ رأی وحدت رویه شماره 733مورخ 1393/7/15هیأت عمومی دیوان عالی کشور و ماده 522
قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379مؤید این دیدگاه است.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه