نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۳۵۲

زوج فاقد شغل و درآمد و یا تعهدات مالی او بیشتر از حقوق و درآمدش است .با توجه به اینکه یکی از تکالیف مرد پرداخت نفقه همسرش موضوع ماده 1107قانون مدنی است ،آیا در دو فرض مذکور زوج میتواند زوجه را به تمکین از خود دعوت کند؟ آیا در موارد بالا زوجه میتواند با عذر خوف ضرر بدنی از تمکین استنکاف نماید؟

اولاً ،وفق ماده 1107قانون مدنی ،نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن ،ملاک تعهد زوج به پرداخت نفقه است و وضعیت زوج و میزان توانایی مالی وی ملاک عمل نمیباشد؛ لذا در فرض سؤال فقدان شغل یا درآمد ناکافی زوج و یا افزون بودن تعهدات مالی وی بر میزان حقوق و درآمدش ،مانع استحقاق زوجه بر نفقه متعارف و متناسب با وضعیت وی با لحاظ ماده 1108آن قانون نمیباشد. ثانیاً ،تشخیص اینکه تمکین زوجه از زوج متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی )موضوع ماده 1115قانون مدنی( است ،با توجه به رفتار زوج ،وضع خانوادگی و موقعیت و شخصیت زوجه و دیگر اوضاع و احوال ،بر عهده دادگاه رسیدگیکننده است. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه