استعلام
بر اساس ماده 35قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1367با اصلاحات و الحاقات بعدی هرکس اطفال و نوجوانان
کمتر از هجده سال و افراد محجور عقلی را به هر نحو به ارتکاب هر یک از جرایم موضوع آن قانون وادار کند ،به
یک و نیم برابر مجازات قانونی همان جرم و در مورد حبس ابد به اعدام و مصادره اموال ناشی از ارتکاب این جرم
محکوم میشود .بر اساس بند »ب« ماده 45الحاقی مصوب 1396در صورتی که شخصی از اطفال و نوجوانان کمتر
از هجده سال یا مجانین برای ارتکاب جرم استفاده کند به مجازات اعدام و ضبط اموال ناشی از مواد مخدر یا
روانگردان محکوم میشود .وجه جمع دو مقرره قانونی ذکر شده چیست؟ آیا اگر شخصی یکی از افراد مذکور را به
ارتکاب هر یک از جرایم موضوع قانون وادار کند ،مجازات خفیفتری نسبت به استفاده از آنان برای ارتکاب خواهد
داشت؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9000/2/2882/100مورخ 1398/8/13به شماره ثبت وارده 1310مورخ
،1398/8/14نظریه مشورتی کمیسیون قوانین مواد مخدر و قاچاق این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
اولاً ،مقنن در ماده 45الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396اصولاً در مقام تعدیل مجازات اعدام و
حبس ابد مذکور در قانون مبارزه با مواد مخدر است و ذکر بند ب ماده 45الحاقی به قانون موصوف به منزله
گسترش یا تقلیل قلمرو شمول مجازات اعدام )به واسطه تغییر در رکن مادی جرم موضوع ماده 35قانون مبارزه با
مواد مخدر( »بدون احراز نصاب میزان مواد لازم نمیباشد« و حکم بند »ب« ماده 45الحاقی همسو و مبتنی بر همان
ماده 35قانون مذکور است.
ثانیاً ،با عنایت به صدر ماده واحده الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب ،1396قدر مشترک ماده 35قانون
مبارزه با مواد مخدر با بند »ب« ماده 45الحاقی )به عنوان یکی از شرایط کافی برای محکومیت مرتکبان ،متهمان و
مجرمان به مجازات اعدام( این است که برای تسری شمول مجازات اعدام موضوع ماده واحده الحاقی و تشدید
مجازات مرتکبان و مشمولان حبس ابد به اعدام در هر دو مقرره قانونی مذکور» ،نصاب میزان مواد لازم برای تشدید
مجازات حبس ابد به اعدام« بر اساس قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1367با اصلاحات و الحاقات بعدی
ضروری است و با توجه به اینکه عنصر مادی جرم »استفاده از محجور برای ارتکاب جرم« ،شامل استفاده از طریق
وادار کردن محجور هم میشود و در واقع بین جرم استفاده از محجور و وادار کردن محجور به ارتکاب جرم رابطه
عموم و خصوص مطلق وجود دارد ،لذا در فرض سؤال تفاوت در اعمال مجازات بین شخص استفادهکننده و وادارکننده
اشخاص موضوع ماده 35این قانون منتفی است.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه