استعلام
در برخی نشریهها ،سایتها و رسانهها برای به کارگیری افرادی که هدف از به خدمت گیری آنان مراقبت از کودک یا
سالمند میباشد از عنوان پرستار به جای کلمه مراقب استفاده میگردد .در قوانین و مقررات موجود ،پرستاری تعریف و
مصادیق آن کاملا احصاء گردیده و به عنوان یک تخصص و شغل خاص با صلاحیتها و اختیارات و ویژگیهای
منحصر به فرد خود همانند برخی مشاغل خاص مثل وکالت یا پزشکی به رسمیت شناخته شده است .لذا در راستای
صیانت از این حوزه و فرهنگسازی در بین مردم در به کارگیری این عنوان و نظمبخشی به این گونه موارد و
جلوگیری از هرگونه تبعات سوء و زیانبار جایگزین شدن عناوین صدرالذکر ،خواهشمند است در ارتباط با دارا بودن
وصف مجرمانه عمل مذکور از جمله از باب مصادیق جعل عنوان و راهکارهای سازنده و موثر اعلام نظر فرمایید.
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره /98/2196س ن مورخ 1398/8/12به شماره ثبت وارده 1291مورخ
،1398/8/13نظریه مشورتی کمیسیون قوانین جزایی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
جرم غصب عناوین و مشاغل موضوع فصل هشتم از کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375
)مواد 555به بعد( منحصر به جعل عناوین »مشاغل دولتی اعم از کشوری یا لشگری و انتظامی« است .همچنین ماده 3
قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب 1334در جرمانگاری اقدامات
پزشکی و دارویی از سوی اشخاص غیر مجاز و فاقد پروانه رسمی ،شامل پزشک ،دندانپزشک و داروساز است .نظر
به اینکه در خصوص شغل پرستاری نص قانونی مشابه وجود ندارد و با توجه به اصل قانونی بودن جرم و مجازات،
اطلاق عنوان »پرستار« به اشخاصی که از کودک یا سالمند مراقبت مینمایند فاقد وصف مجرمانه است .ضمنا در
موارد پیشگفته هم که غصب عنوان شغلی یا مداخله در آن جرمانگاری شده است ،محکومیت به مجازات منوط به
احراز سوءنیت و قصد مجرمانه است؛ این در حالی است که اطلاق عنوان پرستار به این اشخاص ،بر اساس تلقی عرف
از پرستاری و منطبق با مفهوم این واژه یعنی مراقبت و نگهداری صورت میگیرد؛ و منظور از این اطلاق ،جعل عنوان
پرستار به عنوان یک حرفه و انجام وظایف خاص این حرفه مانند تزریقات نمیباشد.
دکتر محمد علی شاه حیدری پورمدیرکل حقوقی قوه قضاییه