نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۲۱۳

با توجه به ماده 880قانون مدنی و دیگر مقررات مربوط: -1آیا کسی که تحت تکفل بوده و جزء وراث هم میباشد ،اگر مورث خود را به قتل برساند بعد از قطعیت حکم از دریافت مستمری هم ممنوع میشود؟ -2از زمان وقوع قتل تا زمان قطعیت حکم آیا مستمری به فرد قاتل که از وراث میباشد تعلق میگیرد؟ -3آیا پاداش پایان کار مقتول به فرد قاتل که از وراث است قابل پرداخت میباشد؟ -4آیا قاتل که از وراث است مستحق دریافت سهم بیمه عمری که فرد مقتول قبل از فوت در قرارداد برای وی مشخص کرده است میباشد؟ -5آیا افرادی که مرتکب قتل شدهاند و جزء وراث و مستمریبگیر هستند ،میتوانند از امکانات درمانی و رفاهی مورث استفاده کنند؟

3 ،2 ،1و -4به طور کلی آنچه که به عنوان طلب زمان حیات کارمند متوفی محسوب میشود ،جزء ماترک او محسوب میشود و لذا مطابق قانون مدنی باید به ورثهاش پرداخت گردد مانند کارانه ،اضافهکار ،تفاوت حکم تطبیق حقوقی و مانده مرخصی؛ اما آنچه به مناسبت فوت کارمند و به واسطه رابطه استخدامی او به دیگران تعلق میگیرد نظیر پرداخت مستمریها که درباره ورثه و افراد تحت تکفل کارمند مزبور برقرار میشود ،باید با رعایت شرایط مقرر در ماده 86قانون استخدام کشوری مصوب 1345و اصلاحات و الحاقات بعدی پرداخت گردد و از شمول مقررات ارث مذکور در قانون مدنی خارج است و در خصوص بیمه عمر نیز مطابق ماده 24قانون بیمه مصوب 1316وجه مربوط که باید بعد از فوت پرداخت شود ،به ورثه قانونی متوفی که مطابق مقررات قانون مدنی تعیین میگردد ،باید پرداخت شود؛ مگر اینکه در موقع انعقاد عقد بیمه یا بعد از آن به ترتیب دیگری تعیین شده باشد که در این صورت ،وجه مربوط به کسی که در عقد بیمه ذکر شده ،قابل پرداخت است .با توجه به تبصره 2ماده یک قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینههای ضروری به کارکنان دولت مصوب 1375/2/26در صورت فوت مستخدم ،پاداش موضوع این ماده )پاداش پایان خدمت( به وراث قانونی مستخدم متوفی ،موضوع ماده 86قانون استخدام کشوری تعلق میگیرد؛ بنابراین ،با عنایت به اینکه تعلق پاداش مزبور به ورثه داخل در ترکه قرار نگرفته است و این تعلق مستقیماً صورت میپذیرد ،از شمول ماترک مستخدم متوفی و احکام مربوط به آن خارج است. -5با لحاظ پاسخ بندهای 3 ،2 ،1و ،4امکانات رفاهی و درمانی کارمند امتیازی است که برای عائله فرد در زمان حیات و نیز پس از فوت کارمند با رعایت شرایطی برقرار میشود و در زمره و تعریف ماترک قرار نمیگیرد تا به سبب مباشرت وارث مستمریبگیر در قتل مورث ،وی از این امکانات محروم شود .لذا قاتل همچنان با رعایت مقررات بیمهای و استخدامی اداره متبوع متوفی ،میتواند از امکانات رفاهی و درمانی مورث خود برخوردار شود. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه