نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۲۱۰

در پروندهای زوجه به موجب 110سکه بهار آزادی و 60مثقال طلا ساخته شده از مهریه خود را به همسرش بذل نموده و بذل دین بوده و مجدداً حسب سند رسمی دیگری از تصمیم قبلی عدول کرده و اظهار داشتهاند مهریه همچنان به قوت خود باقی است .با عنایت به اینکه بذل دین در حکم ابراء تلقی میشود ،آیا با مراجعه طرفین و اعلام عدول از تصمیم قبلی، مهریه به حالت اول برمیگردد یا با ابراء اولیه نسبت به آنچه بذل شده ،دیگر قابل برگشت نیست و زوجه مستحق آن نمیباشد؟

نظر اکثریت: اولا ،در فرض سؤال که زوجه به موجب سند رسمی ،مهریه خود مشتمل بر 110سکه بهار آزادی و 60مثقال طلای ساختهشده را به زوج بذل نموده است ،حسب مورد میتواند احکام هبه طلب موضوع ماده 806قانون مدنی و یا ابراء موضوع ماده 289قانون مذکور بر آن مترتب شود و تشخیص این امر بر عهده قاضی رسیدگیکننده است؛ هر دو این اعمال حقوقی )هبه طلب و ابراء( سبب برائت ذمه مدیون )زوج( میشود؛ هرچند ابراء در زمره ایقاعات است .ثانیاً ،در صورت احراز هر یک از عناوین ابراء ذمه یا هبه طلب ،به سبب سقوط ذمه زوج نسبت به مهریه رجوع بعدی به مهریه امکانپذیر نیست؛ اما زوج میتواند متعاقباً مالی را به تملیک زوجه درآورد و یا تعهد به تملیک نماید؛ اما این امر مشمول عنوان مهریه و احکام و آثار آن نمیباشد. نظر اقلیت: مستفاد از موضوع استعلام این است که زوجین بدواً با یکدیگر توافق نموده و در اجرای این توافق زوجه مهریه مافیالقباله خود را به زوج بذل نموده است و چون متعاقباً زوجین از توافق سابق خود عدول و در واقع توافق سابق خود را اقاله نمودهاند ،لذا توافق سابق در تمام جهات از جمله بذل مهریه بیاعتبار بوده و در نتیجه مهریه بذلشده به حالت سابق خود بازمیگردد و به جهت اعاده ذمه زوج از بابت مهریه ،زوج مکلف به پرداخت آن در حق زوجه خواهد بود. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه