نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۱۵۱

با عنایت به برداشتهای متفاوت از مفاد ماده 442قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ... » 1392در این صورت دادگاه در وقت فوق العاده با حضور نماینده دادستان به موضوع رسیدگی و تا یک چهارم مجازات تعیین شده را کسر میکند این حکم قطعی است«: اولاً ،منظور از تا یکچهارم مجازات تعیین شده چیست؟ به فرض مثال اگر کسی به چهار سال حبس محکوم شده است ،دادگاه مجاز است فقط یک سال از مجازات حبس وی را کسر نماید و سه سال باید باقی بماند یا دادگاه میتواند تا سه سال از چهار سال مجازات تعیین شده را کسر کند؟ ثانیاً ،با توجه به قطعیت رأی و منتفی بودن تجدیدنظرخواهی از ناحیه مدعیالعموم ،حضور نماینده دادستان چه توجیهی دارد و در پروندههایی که در صلاحیت مستقیم دادگاه بوده و بدون دخالت دادسرا منتهی به صدور حکم محکومیت شده است حضور نماینده دادستان چه مفهومی خواهد داشت؟ ثالثاً ،بر فرض تقاضای تجدیدنظرخواهی از ناحیه محکومله شاکی در مهلت مقرر قانونی و ارسال پرونده به مراجع ذیصلاح ،آیا این حق قانونی از محکومعلیه ساقط خواهد شد؟

اولا ،منظور از عبارت »و تا یکچهارم مجازات تعیینشده را کسر میکند« در ماده 442قانون آیین دادرسی کیفری ،1392کسر تا یکچهارم مجازات و اجرای سهچهارم مابقی است و دادگاه تکلیفی به کسر کامل ربع مجازات ندارد. ثانیا ،فلسفه حضور دادستان در دادگاه ،برای اعتراض به رأی نیست بلکه دادستان وظیفه نظارت بر حسن اجرای قوانین را هم دارا میباشد؛ بنابراین در فرض سوال نیز قطعی بودن رأی ،نافی انجام وظیفه دادستان و حضور وی در جلسه دادگاه نیست .این فلسفه در رسیدگی به جرایمی هم که به طور مستقیم در دادگاه مطرح میشود با رعایت ماده 300قانون آیین دادرسی کیفری 1392موضوعیت مییابد. ثالثا ،فرض ماده 442قانون آیین دادرسی کیفری 1392با توجه به فلسفه وجودی آن که کاهش یک مرحله از دادرسی و تسریع در رسیدگی و قطعیت آراء میباشد ،ناظر بر مواردی است که پرونده امر با وجود قابلیت تجدید نظرخواهی محکومعلیه ،به لحاظ عدم تجدید نظرخواهی از سوی دادستان و شاکی خصوصی یا استرداد درخواست تجدیدنظر از سوی نامبردگان ،قابلیت طرح در مرجع تجدید نظر را نداشته باشد .بنابراین در فرض سوال که شاکی خصوصی از حکم صادره محکومیت ،تجدید نظرخواهی نموده است ،مورد از مصادیق ماده 442 قانون آیین دادرسی کیفری 1392خارج بوده و دادگاه تجدیدنظر مطابق مقررات رسیدگی و رأی لازم را صادر خواهد نمود .بدیهی است که دادگاه تجدیدنظر مطابق ماده 459قانون فوقالذکر ،در صورت استحقاق محکومعلیه ،در مجازات وی تخفیف خواهد داد. دکتر احمد رفیعی سرپرست اداره کل حقوقی قوه قضائیه