استعلام
چنانچه اعسار خواهان از پرداخت هزینه دادرسی پذیرفته شود و یا آنکه خواهان از پرداخت هزینه دادرسی معاف باشد،
آیا معافیت دایم و یا موقت خواهان تأثیری در پرداخت هزینه توسط خوانده محکومعلیه دارد؟ در صورت مثبت بودن
پاسخ ،نحوه وصول هزینه دادرسی قانوناً چگونه است؟ آیا محکومیت خوانده به پرداخت هزینه دادرسی در حق خواهان
یا صندوق دولت موجه است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9030/14496/721مورخ 1398/7/7به شماره ثبت وارده 1096مورخ
،1398/7/8نظریه مشورتی کمیسیون آیین دادرسی مدنی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
اولاً ،صدور حکم اعسار خواهان از پرداخت هزینه دادرسی موجب معافیت موقت وی از پرداخت هزینه دادرسی است و
در صورت صدور حکم به نفع خواهان دایره اجرای احکام نسبت به وصول این هزینه اقدام خواهد نمود و محکوم
نمودن خوانده به پرداخت هزینه دادرسی در حق مدعی اعسار پیش از آنکه از وی هزینهای وصول شده باشد ،بر
خلاف موازین مربوط با مسؤولیت مدنی است .ثانیاً ،معافیت از پرداخت هزینه دادرسی و یا موکول کردن پرداخت آن
به زمان اجرای حکم موضوع ماده 5قانون حمایت خانواده مصوب 1391به تجویز قانون و به تشخیص و دستور
قاضی رسیدگیکننده است و منصرف از حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی است که پس از اقامه دعوای اعسار و
رسیدگی به آن صادر میشود .همچنین معافیت از پرداخت هزینه دادرسی موضوع تبصره مادهی 5قانون مذکور و
همچنین تبصره الحاقی مورخ 1394/12/18به ماده 505قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور
مدنی مصوب 1379به حکم قانون است و با توجه به اینکه اخذ هرگونه وجهی از اشخاص منوط به تصریح مقنن
است ،در موارد مذکور نمیتوان با اتخاذ ملاک از ذیل بند 23ماده 3قانون نحوه وصول برخی از درآمدهای دولت و
مصرف آن در موارد معین مصوب 1373با اصلاحات بعدی ،در صورت محکومله واقع شدن خواهان هزینه دادرسی را
از محکومعلیه وصول کرد.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه