نظریه مشورتی ۷/۹۷/۳۳۳۶

در صورتی که قتل ناشی از فعل و ترک فعل به صورت توأمان باشد ،نتیجه منتسب به فاعل است یا ترک فعل؟ مانند آن که ،شخص »الف« به قصد قتل ،شخص »ب« را با علم به این که شنا نمیداند ،در عمق 4متری استخر انداخته و شخص »ج« که نجات غریق میباشد بدون هماهنگی قبلی با شخص »الف« و در حالی که آن چه در حال رخ دادن است را مشاهده میکند از نجات شخص »ب« خودداری میورزد.

بازگشت به نامه شماره 9023/18/630مورخ 1397/12/19به شماره ثبت وارده 3336مورخ ،1397/12/19در خصوص استعلام شماره 245/97مورخ 12/12/1397دادرس محترم علیالبدل دادگاه عمومی بخش بازفت ،نظریه مشورتی کمیسیون قوانین جزایی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: نظر اکثریت: در فرض سؤال که شخص »الف« به قصد قتل شخص »ب« وی را با علم به ندانستن فن شنا به داخل قسمت عمیق استخر انداخته و منتهی به مرگ وی شده است و نجاتغریق حاضر در صحنه بدون هماهنگی قبلی با شخص »الف« از نجات غریق خودداری مینماید ،با توجه به اینکه »الف« با قصد قتل مرتکب این عمل شده است ،برابر بند الف ماده 290قانون مجازات اسلامی 1392جنایت عمدی منتسب به اوست و نجاتغریق که اصولا نه قصد جنایت داشته و نه در رفتار مجرمانه با »الف« شرکت داشته ،با توجه به ماده 144همان قانون از اتهام قتل مبراست؛ در نتیجه با فرض وجود قصد قتل عمد توسط شخص »الف« و حصول نتیجه مورد نظر نسبت به شخص »ب« ،فرض قانونی ماده 295 همان قانون مجال تحقق پیدا نمینماید .اگرچه ممکن است نجاتغریق برابر ماده واحده قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومین و رفع مخاطرات جانی مصوب 1354مجرم محسوب شود. نظر اقلیت: با عنایت به ماده 295قانون مجازات اسلامی 1392که قتل عمد را از طریق ترک فعل نیز قابل تحقق دانسته و نظر به مقید بودن جرم قتل به سلب حیات ،از آنجا که به محض هول دادن »ب« در آب توسط »الف« ،نتیجه سلب حیات حادث نشده ،بلکه تحقق این نتیجه ناشی از ترک فعل »ج« به عنوان نجاتغریق است ،لذا هر دوی »الف« و »ج« )اولی از طریق فعل و دومی با ترک فعل( در تحقق قتل دخیل میباشند. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه