نظریه مشورتی ۷/۹۷/۳۳۳۱

متعاقب صدور چکی صادرکننده در قرارداد جداگانهای با دارنده چک چنین توافق میکند که در صورت عدم وصول وجه آن چک یا صدور گواهی عدم پرداخت ،ملک معینی از صادرکننده مانند مغازه تجاری یا ملک مسکونی مشخصی به دارنده منتقل شود: اولاً ،در صورت عدم وصول وجه چک و یا صدور گواهی عدم پرداخت،آیا دارنده چک میتواند دعوای مطالبه وجه آن چک را مطرح کند یا صرفاً مستحق ملک موضوع قرارداد به عنوان ضمانت اجرا میباشد؟ ثانیاً ،چنانچه دارنده چک دادخواستی را با موضوع الزام به تنظیم سند رسمی ملک موصوف مطرح کند و وکیل صادرکننده در مقام دفاع از موکل خود به بطلان شرط به سبب تعلیق در انشاء قرارداد بیع استناد نماید ،آیا دفاع مذکور قابل ترتیب اثر قانونی است؟

بازگشت به استعلام شماره 9016/1224/34001مورخ 1397/12/19به شماره ثبت وارده 3331مورخ ،1397/12/19نظریه مشورتی کمیسیون آیین دادرسی مدنی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: تشخیص قصد مشترک طرفین با توجه به مفاد قرارداد و دیگر اوضاع و احوال حاکم بر عهده مرجع قضایی رسیدگیکننده است .در فرض سؤال که متعاقب صدور چکی ،صادرکننده ،در قرارداد جداگانه با دارنده چک چنین توافق میکند که در صورت عدم وصول وجه چک یا صدور گواهی عدم پرداخت ملک معینی از صادر کننده مانند مغازه تجاری یا ملک مسکونی مشخص و تعریف شدهای به دارنده منتقل میگردد ،هرگاه دادگاه احراز کند موضوع مشمول بند 1ماده 292قانون مدنی است ،با توجه به تبدیل تعهد ،فقط همان ملک متعلق حق دارنده چک است و مطالبه وجه چک منتفی است؛ اما اگر دادگاه موضوع را مشمول ماده یاد شده نداند ،ملک مذکور نوعی وثیقه دین تلقی و دارنده چک میتواند برای استیفای حق خود از محل ملک مزبور با عنایت به مقررات مربوط از جمله ماده 34 اصلاحی قانون ثبت و اسناد و املاک کشوراقدام کند. دکتر محمد علی شاه حیدری پور مدیرکل حقوقی قوه قضاییه