استعلام
الف -چنانچه دادسرای عمومی و انقلاب موضوع جرمی را درجه هفت یا هشت تشخیص دهد و قرار عدم صلاحیت
صادر نماید؛ اما دادگاه قرار عدم صلاحیت را صحیح نداند ،آیا باید با دادسرا اختلاف نموده و پرونده را جهت تعیین
تکلیف به دادگاه تجدیدنظر ارسال کند و یا اینکه آن را نقض و به شعبه دادسرا اعاده کند؟
ب -در جرایمی که علاوه بر مجازات تعیینی که ممکن است درجه هفت یا هشت باشد ،چنانچه ضبط اموال نیز
داشته باشد مانند نگهداری تجهیزات دریافت از ماهواره یا نگهداری اسلحه شکاری که هر دو جرم درجه هفت
هستند ،آیا با توجه به ضبط مال مکشوفه باید در دادسرا رسیدگی شود یا محاکم کیفری دو؟
ج -آیا ضبط اموال مجازات محسوب میشود یا صرفاً اقدامی تأمینی است و با توجه به ماده 19قانون مجازات
اسلامی مصوب 1392در صورتی که مجازات باشد ،در چه درجهای قرار میگیرد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
الف -با عنایت به این که حسب تصریح ذیل ماده 22قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392در حوزه قضایی
هر شهرستان در معیت دادگاههای آن حوزه ،دادسرای عمومی و انقلاب تشکیل میشود و صدور قرار عدم صلاحیت
از سوی دادگاه به شایستگی دادسرایی که در معیت آن است و بهعکس ،موضوعیت ندارد؛ لذا اختلاف در صلاحیت
نیز بین دادسرا و دادگاه یک حوزه قضایی منتفی است .درخصوص جرایم تعزیری درجه هفت و هشت ،چنانچه
پرونده در دادسرا مطرح باشد ،بدون دخالت دادسرا و صرفاً طی دستوری پرونده به دادگاه ذیصلاح ارسال میشود
و از موارد صدور قرار عدم صلاحیت نیست .همچنین در صورتی که دادگاه پرونده را از جمله جرایمی تشخیص
دهد که رسیدگی به آن باید در مرحله مقدماتی در دادسرا صورت پذیرد ،به دستور دادگاه ،پرونده به دادسرا ارسال
میشود و دادسرا باید طبق نظر دادگاه اقدام کند و در فرض استعلام که صدور قرار عدم صلاحیت از سوی دادسرا
وجهی نداشته است ،دادگاه بدوی با نقض قرار ،پرونده را برای ادامه رسیدگی به دادسرا اعاده مینماید.
ب -طبق تبصره 5ماده 19قانون مجازات اسلامی مصوب 1392ضبط اشیاء و اموالی که در ارتکاب جرم به کار
رفته یا مقصود از آن بهکارگیری در ارتکاب جرم بوده است ،در درجهبندی کیفر قرار نمیگیرد و در جرایم تعزیری
درجه هفت و هشت که علاوه بر مجازات قانونی ،ضبط اشیاء و اموال نیز در قانون پیشبینی شده است ،طبق ماده
340قانون آیین دادرسی کیفری 1392به طور مستقیم در دادگاه رسیدگی میشود.
پ -ضبط اموال حسب مورد میتواند مجازات یا اقدام تأمینی باشد و به هر حال طبق تبصره 5ماده 19قانون
مجازات اسلامی 1392در درجهبندی مجازات قرار نمیگیرد.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه