استعلام
با توجه به اینکه در سالهای اخیر مشاهده میشود اشخاص زیادی از طریق تأسیس و ایجاد وب سایتهای اینترنتی با
عناوین مرتبط با شرطبندی خدماتی در زمینه شرطبندی خارجی ارائه می نمایند؛ بدیننحو که در سایتهای مذکور
انواع بازیهای رایج به سبک غربی مانند لاتاری ،پوکر ،پاسور ،بیلیارد ،تختهنرد ،بلک ،جک ،ماشین اسلارت و،
رولت پیشبینی بازیهای ورزشی مانند فوتبال لیگهای خارجی و داخلی کشورها و امثال آنها ارائه شده و شرط
ورود به سایت و انجام شرطبندی یا بازی در سایت مذکور پرداخت مبالغی توسط کاربران عضو یا شرکتکننده در
سایت است که این افراد از طرق مختلف اقدام به شارژ حساب خود مینمایند همچنین نحوه شرکت اشخاص
مراجعهکننده به دو گونه است؛ فرد شرکتکننده شخصا اقدام به بازی مینماید و خود یک طرف بازی است مانند بازی
پاسورد در فضای مجازی و یا آن که فرد مبادرت به پیشبینی بازیها مینماید؛ در نهایت به فرد برنده مبلغی در قالب
شارژ حساب یا پرداخت وجه نقد به عنوان جایزه پیشبینی یا بازی تعلق میگیرد و به فرد بازنده مبلغی تعلق نمیگیرد.
به این ترتیب عدهای با تاسیس سایتهای مذکور مبالغی کلانی را تحصیل مینمایند و از طریق اقدامات حرفهای و با
ارتکاب پولشویی سعی در کتمان منشا تحصیل عواید مذکور دارند که این امر تشکیل پروندههای متعددی در
دادسراهای سراسر کشور موجب شده و بعضا افراد شرکتکننده مدعی کلاهبرداری مدیران این قبیل سایتهای ورزشی
میباشند .عنایت با مراتب فوق و تفاوت عنوان شرطبندی و قمار در قانون و متون فقهی ،خواهشمند است به سوالات
ذیل پاسخ فرمایید:
-1برخی معتقدند رفتار ایجادکننده سایتهای مذکور با عنوان اتهامی مندرج در ماده 708قانون مجازات اسلامی
)تعزیرات( مصوب 1375مبنی بر دایرکردن قمارخانه منطبق است؛ این در حالی است که در زمان تصویب قانون
اینترنت در کشور وجود نداشته و قانونی نیز در این خصوص به تصویب نرسیده است و به نظر میرسد مراد قانونگذار
صرف مذکور نظر از اطلاق کلمات با توجه به قراین حالیه در زمان تصویب مواد مذکور ،مکان فیزیکی و ملموس بوده
و به قمارخانههای مجازی دلالت و انصرافی ندارد .آیا انطباق این نوع رفتار با عنوان دایرکردن قمارخانه مجازی
مندرج در ماده یاد شده از نظر قانونی صحیح است؟
-2با توجه به تفاوت معنایی و مفهومی میان عناوین قمار و شرطبندی که در متون فقهی و نظریات راجع مراجع
محترم تقلید نیز مشهود است،آیا رفتار ارتکابی اشخاصی که به کیفیت مذکور با پرداخت مبالغی صرفاً اقدام به
پیشبینی هر نوع بازی در سایتهای فوق مینمایند ،منطبق با عنوان قمار است یا شرطبندی و در صورتی که منطبق با
عنوان شرطبندی باشد ،مرتکب بر اساس کدام ماده قانونی قابل مجازات میباشد؟
-3اشخاصی که چنین سایتهایی تأسیس مینمایند ،غالباً در خارج از کشور فعالیت دارند و در داخل کشور از طریق
اجاره کارتهای بانکی یا درگاههای بانکی اشخاص اقدام به تحصیل وجوه ناشی از فعالیتهای خود مینمایند .در این
صورت اگر قائل به جرم بودن ایجاد و فعالیت با سایتهای شرطبندی باشیم اقدام کسانی که کارتهای بانکی یا
درگاههای خود را در اختیار صاحبان این سایتها قرار دادهاند ،منطبق با کدام عنوان جزایی است؟
-4با توجه به این که فضای مجازی بستری برای اینگونه فعالیتها میباشد ،آیا تلقی اینترنت یا فضای مجازی به
عنوان وسیله یا آلت قمار و تطبیق عنوان رفتارهای ارتکابی با مواد 705تا 711قانون مجازات اسلامی )تعزیرات(
مصوب 1375موضوع جرایم مربوط به قمار و قمارخانه اقدامی صحیح است؟ تفسیر و انطباق عناوین مرتبط با فضای
مجازی با مواد قانونی مذکور چگونه قابلیت توجیه دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام بدون شماره مورخ 1397/08/30به شماره ثبت وارده 2584مورخ ،1397/09/18نظریه
مشورتی کمیسیون قوانین جزایی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
-1با توجه به آنکه ماده 705قانون مجازات اسلامی 1375وسیله قماربازی را محدود نکرده است و در صورت
تحقق شرایط قمار ،فارغ از اینکه به صورت رایانهای یا غیر رایانهای محقق شود قابل کیفر است و در صورت ایجاد
سایتی منحصرا برای قمار یا برای امری اعم از قمار ،به گونهای که در کنار فعالیتهای مشروع و یا شـرطبندی،
بازیهایی مثل پاسور و تختهنرد را نیز به قصد برد و باخت ارائه دهد ،مشمول ماده 708قانون یادشده مبنی بر دایر
کردن قمارخانه میباشد؛ زیرا نظر مقنن در زمان وضع این مقرره ،جعل ممنوعیت در ایجاد فضایی برای انجام امور بوده
است.
-2آنچه در نصوص کیفری جرمانگاری شده است ،ارتکاب قمار است و با توجه به مواد 705تا 707قانون مجازات
اسلامی )تعزیرات( مصوب ،1375قماربازی به معنای برد و باخت به وسیله بازی با آلاتی است که به این منظور
)قمار( ساخته شده است؛ اعم از آنکه این ابزار سنتی باشد یا مدرن .لیکن شرطبندی که در آن هم برد و باخت وجود
دارد ،وسیله مخصوص ندارد و به جز سبق و رمایه به شرح مذکور در ماده 656قانون مدنی ،از نظر شرعی حرام و بنا
به تصریح مقنن در ماده 654قانون مدنی ،باطل و دعاوی راجع به آن مسموع نخواهد بود .با این وصف ،شرطبندی
مشمول مقررات ماده 705قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( 1375در مورد قمار نیست و نمیتوان این ماده را به
شرطبندی تسری داد؛ لکن تشخیص اینکه عملی قمار یا شرطبندی است ،تطبیق مصداق بر حکم است که بر اساس
محتویات پرونده توسط مقام قضایی به عمل خواهد آمد.
-3با توجه به پاسخ بند ) (1استعلام ،پاسخ این سوال نیز مشخص است که با لحاظ مواد 7و 8قانون مجازات اسلامی
1392اقدام خواهد شد.
-4رفتارهای موضوع مواد 705الی 711قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375در حدی که در فضای
مجازی قابل تحقق باشد؛ مانند طراحی سایت قمار )ماده (707و یا تشکیل سایت قمار )ماده (709که با احکام
موضوع مواد قانونی پیشگفته قابل تطبیق است.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه