استعلام
-1پس از صدور حکم ورشکستگی ،اداره تصفیه قائممقام شخص ورشکسته است و بر اساس مواد 29و 1از قانون
تصفیه امور ورشکستگی دعاوی مالی حقوقی له یا علیه ورشکسته باید با حضور اداره تصفیه باشد .پرسش این است
که در دعاوی دارای جنبه کیفری و مدنی مانند کلاهبرداری که دادگاه علاوهبر تعیین مجازات به رد مال نیز حکم می-
نماید ،آیا باید از اداره تصفیه امور ورشکستگی دعوت به عمل آید تا از جنبه حقوقی دفاع کند؟ برخی قضات معتقدند
به سبب جرم بودن رفتار ارتکابی ،اداره تصفیه دخالت نمیکند؛ در مقابل برخی دیگر معتقدند ملاک مرجع کیفری یا
حقوقی نیست و ملاک حقوقی بودن و مالی بودن جنبه موضوعی دعواست .نظر آن اداره کل کدام است؟
-2با توجه به اینکه به موجب مواد 33و 21از قانون تصفیه امور ورشکستگی شخص ورشکسته باید در دسترس
باشد و نیز در مورد شرکتهای تجاری چون نیاز به مدیران تجاری برای مصاحبه تحقیق ارائه اسناد و ..است آیا
میتوان آنها را ممنوع الخروج کرد یا خیر.
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9030/3163/500مورخ 1397/9/12به شماره ثبت وارده 2524مورخ
1397/9/13در رابطه با استعلام بدون تاریخ و شماره رییس محترم اداره تصفیه امور ورشکستگی استان یزد ،نظریه
مشورتی کمیسون قوانین تجاری این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
-1مطابق ماده 419قانون تجارت مصوب 1311از تاریخ حکم ورشکستگی هرکس نسبت به تاجر ورشکسته
دعوایی اعم از منقول یا غیرمنقول داشته باشد باید بر مدیر تصفیه اقامه یا به طرفیت او تعقیب کند؛ بنابراین با توجه به
اطلاق حکم این ماده و اینکه مطالبه مال از تاجر ورشکسته گرچه در پرونده کیفری به عمل میآید ،از آنجاییکه
نوعی دعوای مالی است به نظر میرسد ابلاغ وقت رسیدگی به مدیر تصفیه )یا اداره تصفیه( جهت استماع دفاعیات وی
راجع به جنبههای مالی موضوع ضروری است.
-2اولا ،از آنجاییکه ممنوعالخروج نمودن افراد با حقوق قانونی آنها منافات دارد ،فقط در موارد مصرح قانونی،
امکان ممنوعالخروجی افراد وجود دارد و از طرفی در خصوص ممنوعالخروج نمودن تاجر ورشکسته نص قانونی وجود
ندارد .ثانیا ،ماده 23قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394ناظر بر محکومان مالی است و از حکم
ورشکستگی که صرفاً بیانگر وضعیت تاجر و نه محکومیت وی است ،خروج موضوعی دارد و در هر حال اداره تصفیه
اصولاً چنین اختیاری ندارد .لذا در فرض سؤال ممنوعالخروج نمودن تاجر ورشکسته فاقد مجوز قانونی است.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه