استعلام
با توجه به مفاد ماده 64قانون مجازات اسلامی مصوب 1392که فرض اعمال مجازات جایگزین حبس را وجود
جهات تخفیف دانسته است ،هرچند رأی وحدت رویه شماره 746مورخ 1394/10/29هیأت عمومی دیوان عالی
کشور آن را تعدیل کرده است ،آیا پس از تعیین مجازات جایگزین حبس ،اعمال مقررات تخفیف ،تعلیق و تعویق ممکن
است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
بازگشت به استعلام شماره 9020/5005/36مورخ 1397/04/15به شماره ثبت وارده 1136مورخ
،1397/04/26نظریه مشورتی کمیسیون سوالات خاص کیفری این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد:
الف -با توجه به ماده 64قانون مجازات اسلامی ،1392اصولا تعیین مجازات جایگزین حبس در جهت اعمال تخفیف
در مجازات است و با لحاظ تبصره 2ماده 38قانون مذکور ،اعمال تخفیف مجدد مجازات ،جایز نمیباشد .بنابراین علی
الاصول دادگاه در هنگام صدور حکم به مجازات جایگزین حبس نمیتواند همزمان نسبت به تخفیف در مجازات
جایگزین حبس اقدام نماید؛ مگر در موارد مشمول رأی وحدت رویه شماره 746مورخ 29/10/1394هیأت عمومی
دیوان عالی کشور که بر اساس آن تعیین و اعمال مجازات جایگزین حبس ،مقید به شرایط مقرر در ماده 64صدرالذکر
از قبیل گذشت شاکی یا وجود سایر جهات تخفیف نمیباشد.
ب -بر اساس مقررات موجود ،هیچگونه ممنوعیتی برای تعلیق اجرای مجازاتهای جایگزین حبس پیشبینی نشده است
و اصولا مقامات قضایی اختیار استفاده از این سازوکار قانونی را دارا میباشند؛ بنابراین تعلیق مجازات جایگزین حبس
با رعایت شرایط مقرر با منع قانونی مواجه نمیباشد.
ج -تعویق صدور حکم موضوع ماده 40قانون مجازات اسلامی 1392ناظر به مرحله پیش از صدور حکم است.
بنابراین در فرض سوال ،دادگاه در زمان صدور قرار تعویق صدور حکم ،هیچ مجازاتی اعم از اصلی یا جایگزین تعیین
نمیکند ،اما در مواردیکه دادگاه طبق ماده 45قانون مذکور اقدام به تعیین کیفر مینماید ،میتواند با رعایت ضوابط
و مقررات نسبت به تعیین مجازات جایگزین اقدام کند.
دکتر محمد علی شاه حیدری پور
مدیرکل حقوقی قوه قضاییه