نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۵/۷۱

-1فرد »الف« شکایتی علیه فرد »ب« مطرح کرده است؛ به سبب آنکه یکی از اتهامات در صلاحیت دادگاه کیفری یک بوده است ،پرونده به آن مرجع ارجاع شده است؛ این دادگاه به جهت عدم احراز وقوع جرم ،در خصوص آن اتهام ،قرار منع تعقیب ص ادر و در مورد دیگر اتهامات قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه کیفری دو صادر کرده است؛ در چنین فرض ،آیا قرار صادره منطبق با موازین قانونی است؟ -3چنانچه متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی دادسرا کمتر از هجده سال سن داشته باشد و پس از رسیدگی در مرحله صدور کیفرخواست ،سن وی به هجده سال تمام برسد و یا پس از ارجاع پرونده ،به دادگاه ،وی دارای هجده سال تمام شمسی شود؛ در هر یک از این فروض کدام یک از دادگاههای کیفری یا اطفال و نوجوانان صالح به رسیدگی است؟

-1اولاً ،اظهارنظر در خصوص صحت یا عدم صحت آراء صادره از مراجع قضایی ،از وظیفه این اداره کل خارج میباشد. ثانیاً ،با عنایت به ماده 313و تبصرههای 1و 2ماده 314قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392چنانچه بزهکار مرتکب یک یا چند جرم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری یک و همچنین یک یا چند جرم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو شود ،به تمامی اتهامات باید توأمان و در دادگاه کیفری یک رسیدگی شود .بر این اساس در فرض سؤال ،با توجه به اتهامات اولیه که در مجموع برای دادگاه کیفری یک ایجاد صلاحیت کرده است )تثبیت صلاحیت( در ادامه نیز رسیدگی در صلاحیت دادگاه کیفری یک خواهد بود و صدور ق رار منع تعقیب در خصوص اتهام موضوع صلاحیت این دادگاه ،مسقط صلاحیت ایجاد شده برای دادگاه مذکور در رسیدگی به دیگر اتهامات متهم )که اصولاً در صلاحیت دادگاه کیفری دو است( نمیباشد )استمرار صلاحیت ایجاد شده( .بر این اساس در فرض سؤال ،دادگاه کیفری یک نمیتواند قرار عدم صلاحیت صادر کند. -3با توجه به قواعد عام حاکم بر صلاحیت و ضرورت تثبیت صلاحیت دادگاه و با لحاظ معیار در نظر گرفته شده در ماده 26قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379مناط صلاحیت دادگاه کیفری در رسیدگی به جرایم مطروحه در آن دادگاه ،تاریخ طرح پرونده در آن دادگاه است و ماده 341قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392نیز که دادگاه کیفری را مکلف کرده است ،بدون تعیین وقت رسیدگی ،ظرف حـداکثر یـک ماه از تاریخ ارجـاع ،پرونده را بررسـی و چنانچه خود را صالح به رسیدگی نداند اتخاذ تصمیم کند ،بر این مبنا است؛ بنابراین ،در مواردی که پرونده با صدور کیفرخواست به دادگاه ارجاع میشود و همچنین در مواردی که پرونده به طور مستقیم پس از ارجاع برای انجام تحقیقات مقدماتی و رسیدگی در دادگاه کیفری )در فرض سؤال دادگاه اطفال و نوجوانان( مطرح میشود ،تاریخ ارجاع پرونده »تاریخ شروع به رسیدگی« مذکور در ماده 304 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392محسوب میشود و چنانچه سن متهم در تاریخ ارجاع پرونده از هجده سال تمام تجاوز کند ،دادگاه اطفال و نوجوانان باید ،قرار عدم صلاحیت خود را به اعتبار صلاحیت دادگاه کیفری ذیربط صادر کند. با عنایت به مراتب پیشگفته و با لحاظ شاخص تاریخ ارجاع ،پاسخ هر یک از فروض مندرج در استعلام در خصوص دادگاه صالح ،مشخص است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه