استعلام
همانگونه که مستحضرید وفق بندهای 3و 4ماده 38قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب
1370با اصلاحات و الحاقات بعدی ،شرط تصدی سمتهای هیأت مدیره ،هیأت رئیسه ،مدیر عامل و بازرس
شرکتهای تعاونی و اتاقهای تعاون ،عدم سابقه محکومیت به جعل ،ارتشاء ،اختلاس ،خیانت در امانت ،تدلیس،
تصرف غیر قانونی در اموال دولتی و ورشکستگی به تقصیر است .با عنایت به اینکه بر اساس مفاد ماده 25و بند
»ر« ماده 26قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392محکومان قطعی کیفری در جرایم عمدی ،مشمول محرومیت از
برخی حقوق اجتماعی؛ از جمله عضویت در هیأت مدیره شرکت های تعاونی در مدت زمان مقرر در ماده 25این
قانون میشوند و به موجب تبصره ماده 26همین قانون ،که محرومان از حقوق اجتماعی پس از گذشت موارد مقرر
در ماده 25اعاده حیثیت شده و آثار تبعی محکومیت آنان زائل میشود ،خواهشمند است به پرسش زیر پاسخ
دهید:
چنانچه متقاضیان تصدی سمت هیأت مدیره و هیأت رئیسه شرکتهای تعاونی و اتاقهای تعاون دارای محکومیت
قطعی کیفری در جرائم عمدی ذکر شده باشند ،آیا پس از گذشت مواعد مقرر در ماده 25قانون مجازات اسلامی
مصوب ، 1392محرومیت از حقوق اجتماعی آنها مطابق بند »ر« و تبصره 2ذیل ماده 26این قانون زائل میشود
و یا آنکه به صورت دائمی نمیتوانند در شرکتهای تعاونی و اتاقهای تعاون کاندیدای سمتهای مذکور شوند؟
پاسخ اداره کل حقوقی
ماده 38قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب 1370با اصلاحات و الحاقات بعدی ،از جمله،
قسمت اخیر بند ) 3محکومیت به جعل اسناد( و نیز بند 4آن )عدم سابقه محکومیت به ارتشاء ،اختلاس ،کلاهبرداری،
خیانت در امانت ،تدلیس ،تصرف غیر قانونی در اموال دولتی و ورشکستگی به تقصیر( در مقام بیان شرایط سلبی
احراز صلاحیت و شایستگی عضویت در هیأت مدیره ،هیأت رئیسه ،مدیر عامل و بازرسان تعاونیها است که لزوماً
از جنس مجازاتهای تبعی و محرومیت از حقوق اجتماعی مترتب بر آن مندرج در مواد 25و 26قانون مجازات
اسلامی مصوب 1392نمی باشد؛ زیرا ،مقنن در مواردی که نظر به محرومیت از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات
تبعی دارد ،به آن اشاره می کند؛ مانند قید مدت در محرومیت موضوع بند 2ماده 111لایحه قانونی اصلاح قسمتی
از قانون تجارت مصوب 1347؛ بر این اساس و با توجه به تفاوت جنس »شرط احراز صلاحیت« با »مجازات
تبعی« و »محرومیت از حقوق اجتماعی« ،شرط سلبی موضوع بندهای پیشگفته از ماده 38قانون پیشگفته با اعاده
حیثیت کیفری موضوع مواد 25و 26قانون مجازات اسلامی مصوب 1392و بند »ر« تبصره ماده اخیرالذکر از بین
نمیرود؛ زیرا محل اعمال و اجرای این مواد از دو قانون یادشده متفاوت است؛ بنابراین ،شرط سلبی )عدم سابقه
محکومیت( تا زمانی که قانون خاص آن را باقی بداند ،ادامه مییابد و لزوماً با اعاده حیثیت کیفری از بین نمیرود.
شایسته ذکر است برخی جرائم مندرج در بندهای 3و 4ماده 38قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران
مصوب 1370با اصلاحات و الحاقات بعدی مانند خیانت در امانت ،ورشکستگی به تقلب و ...اصولاً فاقد آثار
تبعیاند و اعاده حیثیت نسبت به این موارد منتفی است؛ اما در عین حال ،مانع احراز این سمتها میباشد.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه