استعلام
یکی از خواستههای مربوط به اختلافات ناشی از روابط بین وکیل و موکل ارائه حساب دوران ایام وکالت بر
اساس ماده 668قانون مدنی میباشد .در این زمینه ،خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
-1دادگاه در رسیدگی به چنین خواستهای آیا باید صرفاً با احراز رابطه وکالت و روابط مالی طرفین ،وکیل را
به ارائه حساب دوران ایام وکالت محکوم کند و یا بر اساس فراز اخیر ماده 668قانون مدنی باید با اقدامات
قضایی مانند حسابرسی و احراز میزان واقعی استحقاق موکل ،وکیل را به دادن مالی محکوم کند؟ در این صورت
آیا دادگاه خارج از خواسته اقدام کرده است؟ توضیح آنکه در چنین دعوایی احراز واقعی اقدامات وکیل بدون
همکاری وی قابل احراز نیست -2 .آیا صرف دعوای الزام وکیل به ارائه حساب ایام وکالت ،دعوای مالی است
یا غیر مالی؟ -3اگر دادگاه پس از صدور حکم و قطعیت آن ،اجراییهای مبنی بر الزام محکومعلیه با ارائه حساب
ایام وکالت صادر و در مرحله اجرا ،محکومعلیه همکاری نکند و حساب دوران ایام وکالت را ارائه ندهد ،آیا
پرونده اجرایی قابلیت اجرا دارد؟ چگونه اجرا میشود؟ چنانچه اعلام شود اجرای.......مستلزم همکاری و ارائه
حساب توسط محکومعلیه است و با عدم همکاری وی اجراییه قابلیت اجرا ندارد ،آیا محکومله بابت خسارات
قراردادی ناشی از عدم اجرای قرارداد میتواند به دادگاه مراجعه کند؟
-4چنانچه محکومعلیه در اجرای حکم ،حساب ایام وکالت را ارائه کند و محکومله مدعی عدم صحت آن
باشد ،آیا واحد اجرای احکام مدنی میتواند اقدامی انجام دهد؟ آیا محکومله برای طرح دعوای جبران خسارت
بایدبه طرح دعوای مستقل ارشاد شود؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اولاً ،منظور از ارائه حساب دوره وکالت مذکور در ماده 668قانون مدنی ،اعلام شرح اقدامات انجام شده
توسط وکیل در طول دوره وکالت ،صورت هزینهها و درآمدهای احتمالی ،اسناد مربوط به هر یک از هزینهها
یا درآمدها همچنین مانده اموال یا وجوه نقد مربوط به موضوع وکالت میباشد.
ثانیاً ،برای رسیدگی به دعوای الزام وکیل به ارائه حساب مدت وکالت ،دادگاه با احراز برقرار بودن رابطه وکالت
بین خواهان و خوانده و عدم انجام تکلیف وکیل موضوع ماده 668قانون مدنی ،حکم به الزام وی به انجام
تکلیف یادشده صادر می کند و در مقام رسیدگی به این دعوا ،نیاز به حسابرسی از طریق ارجاع امر به کارشناس
نیست.
-2تمیز دعاوی مالی و غیر مالی از یکدیگر با بررسی آثار و نتایج حاصله از آن صورت میپذیرد ،چنانچه
نتیجه حاصله از دعوا به طور مستقیم آثار مالی داشته باشد ،دعوای مطروحه مالی و در غیر این صورت ،غیر
مالی است .بر این اساس ،دعوای الزام وکیل به ارائه حساب ایام وکالت ،دعوای غیر مالی است.
-3در صورت استنکاف محکومعلیه از ارائه حساب دوره وکالت ،با توجه به اینکه انجام عمل به وسیله شخص
دیگری ممکن نیست ،موضوع مشمول تبصره ماده 47قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356میباشد.
-4اجرای احکام وظیفهای جز اجرای مفاد اجراییه ندارد؛ بر این اساس در فرض سؤال ،چنانچه محکومعلیه
حساب مدت وکالت را ارائه کند ،حکم اجرا شده تلقی میشود و چنانچه محکومله با طرح موارد اختلافی ،مدعی
عدم صحت آن باشد ،باید در مراجع ذیصلاح قضایی ،دعوای مقتضی اقامه کند.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه