نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۵/۳۸

در صورت ارتکاب حیله در فرآیند دادرسی که در رأی محکومیت مؤثر نبوده است؛ اما به صورت غیر مستقیم موجب زیان محکومعلیه دعوا شده است ،آیا محکومعلیه میتواند به سبب تقصیر مرتکب حیله و بر اساس قواعد عام مسؤولیت مدنی ،دادخواهی و مطالبه خسارت نماید؟ مانند آنکه ،خواهان به رغم اطمینان به وجود اسناد مالکیت و پیروزی در دعوا در دعوای استرداد خودرو ،خواسته خود را به سه برابر قیمت واقعی و عرفی تقویم مینماید و در جریان دادرسی نیز به دلیل عدم توجه دادگاه و همچنین عدم وجود مقررات قانونی برای تقویم نادرست )تقویم بیش از واقع( حکم به استرداد خودرو و هزینههای دادرسی )بر اساس تقویم مازاد( صادر شده است ،آیا دعوای بعدی مطالبه و استرداد مبلغ مازاد بر قیمت واقعی که به صورت غیر قانونی و به جهت سوءاستفاده از حق توسط خواهان مطرح و بر اساس آن رأی صادر شده است ،قابل استماع است؟

خواهان در تقویم خواسته باید حدود متعارف را رعایت کند و نباید از حق خود مبنی بر تقویم خواسته سوءاستفاده کند .بر این اساس ،در فرض سؤال که خواهان خواسته را سه برابر قیمت واقعی آن تقویم کرده و خوانده به دلیل عدم شمول ماده 63قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379نمیتوانسته است به تقویم خواهان اعتراض کند و در رأی صادره به پرداخت هزینه دادرسی پرداخت شده بر مبنای خواسته تقویم شده توسط خواهان محکوم شده است ،دعوای مطالبه خسارت از سوی چنین خواندهای در صورت احراز ارکان مسؤولیت مدنی ،وفق عمومات حاکم قابل پذیرش است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه