نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۵/۲۴۷

به موجب ماده 2قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری مصوب 1376به دارندگان دانشنامه لیسانس یا بالاتر حقوق یا فقه و مبانی حقوق اسلامی یا معادل آن از دروس حوزوی و دانشگاهی پروانه کارآموزی وکالت در صورت داشتن شرایط مندرج در بندهای »الف« تا »ز« این ماده داده میشود .خواهشمند است در خصوص این مقرره قانونی به پرسشهای زیر پاسخ دهید: -1نظر به اینکه سطح دو حوزه های علمیه از نظر ارزش تحصیلی معادل لیسانس )کارشناسی( است ،آیا صرف دریافت هر نوع مدرک تحصیلی در حد سطح دو برای احراز معادل بودن آن با رشته حقوق یا فقه و مبانی حقوق اسلامی کافی است؟ -2آیا مقصود قانونگذار از ذکر کلمه »معادل« در ماده 2قانون یادشده این است که مدرک تحصیلی سطح دو حوزوی زمانی معادل رشته حقوق یا فقه و مبانی حقوق اسلامی شناخته میشود که سرفصل دروس آن )بویژه دروس اجباری( معادل با سرفصل دروسی باشد که در رشته حقوق یا فقه و مبانی حقوق اسلامی تدریس میشود؟

1و -2نخست .قانونگذار در صدر ماده 2قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری مصوب 1376با اصلاحات و الحاقات بعدی ،صدور پروانه کارآموزی وکالت برای فارغالتحصیلان حوزههای علمیه را منوط به دارا بودن معادل دانشنامه لیسانس یا بالاتر حقوق یا فقه و مبانی حقوق اسلامی از دروس حوزوی و دانشگاهی دانسته است؛ در این مقرره و همچنین حکم مشابه آن موضوع ماده 48آییننامه لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب 2/4/1400رئیس محترم قوه قضاییه با اصلاحات و الحاقات بعدی ،تعریفی از عبارت »معادل« و ضوابط و شرایط آن به میان نیامده است؛ از اطلاق این مواد چنین مستفاد است که صرف گذرانیدن دروس حوزوی و تأیید آن از سوی مدیریت حوزه های علمیه برای صدور پروانه کارآموزی وکالت )با لحاظ دیگر شرایط قانونی مقرر در ماده 2یادشده( کفایت میکند و بر خلاف آنچه در استعلام آمده است ،هماهنگ بودن سرفصل دروس تدریس شده در حوزههای علمیه با سرفصل دروس رشتههای حقوق و یا فقه و مبانی حقوق اسلامی ،از مقررات پیشگفته مستفاد نمیشود. دوم .وفق مصوبه جلسه 368مورخ 1374/11/3شورای عالی انقلاب فرهنگی »طلاب و فضلاء حوزه علمیه که بر اساس مدارک صادرشده مدیریت حوزه علمیه قم دوره سطح دو را طبق برنامه پیوست گذراندهاند ،از کلیه مزایای علمی و استخدامی فارغالتحصیلان دوره کارشناسی دانشگاهها برخوردار خواهند بود«. بر این اساس ،با توجه به اطلاق مقررات پیشگفته و همچنین اطلاق مصوبه یادشده شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارندگان گواهی سطح دو حوزههای علمیه ،صرف نظر از رشته تخصصی آن ،میتوانند از مزایای علمی و استخدامی فارغالتحصیلان دوره کارشناسی دانشگاه ها؛ از جمله دریافت پروانه کارآموزی وکالت ،بهرهمند شوند. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه