نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۵/۱۰۷

در صورت استنکاف از اجرای آرای قضایی از سوی مدیری که دارای پایه قضایی است و به صورت مأمور در بخش دیگری از قوه قضاییه و یاخارج از آن خدمت مینماید و هم زمان به فعالیت قضایی نیز اشتغال دارد ،آیا در اجرای ماده 112قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1390با اصلاحات و الحاقات بعدی آیا شعبه صادرکننده رأی می تواند وی را برای تفهیم اتهام احضار و در خصوص انفصال از خدمت قاضی اتخاذ تصمیم نماید و یا آنکه با توجه به اطلاق مواد 39و 40قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب ،1390در تمامی موارد مستلزم تعقیب عمومی ،مراتب باید به د ادسرای انتظامی انعکاس یابد و در صورت تعلیق دارنده پایه قضایی ،رسیدگی در شعبه دیوان عدالت اداری ادامه یاید؟

دیدگاه نخست: با توجه به اینکه استنکاف از اجرای رأی دیوان عدالت اداری موضوع ماده 112قانون پیشگفته نوعی تخلف است و مطابق قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب 1390؛ بهویژه مواد 1و 2این قانون به تخلفات تمامی قضات به موجب این قانون رسیدگی میشود و عبارت پایانی ماده 112یاد شده )در خصوص دارندگان پایه قضایی به دادسرای انتظامی قضات اعلام میشود( عبارتی مستقل است و حرف »واو« قبل از آن ،حرف ربط است )نه عطف(؛ بهویژه آنکه به موجب یکی از مجازات های مقرر در این ماده ممکن است قاضی از خدمات دولتی؛ از جمله خدمات قضایی منفصل شود ،بنابراین مرجع صالح برای رسیدگی به تخلف موضوع ماده یاد شده ارتکابی توسط دارندگان پایه قضایی ،دادگاه عالی انتظامی قضات است. دیدگاه دوم: با توجه به اطلاق ماده ) 112اصلاحی (1404قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1390با اصلاحات و الحاقات بعدی و از آنجا که تخلف دارندگان پایه قضایی که مأمور در بخش غیر قضاییاند ،به اعتبار سمت قضایی ایشان نیست و عبارت انتهایی ماده یاد شده )در خصوص دارندگان پایه قضایی به دادسرای انتظامی قضات اعلام میشود( با توجه به حرف عطف واو پیش از آن ،ناظر به اعلام حکم قطعی صادره از سوی دیوان عدالت اداری به دادسرای انتظامی قضات است و نه اعلام تخلف ایشان؛ بنابراین مرجع صالح برای رسیدگی تخلف موضوع ماده یاد شده ارتکابی توسط دارندگان پایه قضایی یاد شده ،دیوان عدالت اداری است .با وجود این ،از آنجا که اعمال صلاحیت از سوی دیوان عدالت اداری مستلزم احضار دارنده پایه قضایی و اخذ دفاعیات وی است و با توجه به اهمیت مجازاتهای مقرر در ماده 112قانون یاد شده؛ به ویژه مجازات انفصال از خدمات دولتی و با عنایت به اطلاق عبارت »هرگونه احضار« و اطلاق واژه »قضات« مذکور در ماده 41قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب 1390 و با توجه به اینکه استنکاف موضوع ماده 112یاد شده جنبه عامدانه دارد ،احضار دارندگان پایه قضایی از سوی دیوان عدالت اداری منوط به تعلیق آنان از سمت قضایی از سوی دادگاه عالی انتظامی قضات و طی تشریفات مربوط است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه