نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۸۸

-1چنانچه شخص الف از بابت ارتکاب بزه جعل و استفاده از سند مجعول و سوء استفاده از سفید امضاء در پی طرح شکایت از سوی شخص ب حکم محکومیت قطعی تحصیل کند ،آیا شخص یا اشخاص دیگر که در جریان دادرسی این پرونده دخالت نداشته و مدعی باشند که این حکم به حقوق ایشان خلل وارد نموده است ،میتوانند به عنوان معترض ثالث )در مقام طرح دعوی اعتراض ثالث ناظر بر مقررات ماده 417قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379و رأی وحدت رویه شماره 818هیأت عمومی دیوان عالی کشور( مبادرت به طرح دعوی اعتراض ثالث از این حکم نمایند؟ -2در صورت مثبت بودن پاسخ و وارد بودن این اعتراض ،اظهارنظر بعدی دادگاه به چه نحو و چگونه خواهد بود؟ آیا صرفاً در مورد رد مال حکم کیفری را الغاء میکند یا با توجه به اینکه با محق تشخیص داده شدن معترض ثالث، مشخص میشود که شاکی اولیه ذینفع نبوده و شکایت وی نمیتوانسته مبنای تعقیب باشد ،دادگاه کیفری باید مجازات کیفری مورد حکم را نیز الغاء کند؟ -3چنانچه موضوع پروندهای سرقت مالی باشد که کمتر از دویست میلیون ریال ارزش دارد که در این فرض تعقیب متهم نیازمند شکایت شاکی خصوصی است ،چنانچه معترض ثالث مدعی مالکیت مال مسروقه باشد و دادگاه به اعتراض ثالث رسیدگی کند و معترض را محق بداند ،آیا صرفاً در مورد رد مال حکم کیفری را الغاء میکند یا اینکه با توجه به اینکه با محق تشخیص داده شدن معترض ثالث ،مشخص میشود که شاکی اولیه ذینفع نبوده و شکایت وی نمیتوانسته مبنای تعقیب باشد ،دادگاه کیفری باید مجازات کیفری مورد حکم را نیز الغاء کند؟

-1در صورتی که شخص ثالث نسبت به آن قسمت از حکم کیفری که دائر بر رد مال است ،اعتراض خود را به دادگاه تجدید نظر تقدیم کند ،مطابق تبصره 2ماده 148قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392ماده 215قانون مجازات اسلامی مصوب 1392و رأی وحدت رویه شماره 818مورخ 1400/10/7هیأت عمومی دیوان عالی کشور عمل خواهد شد. 2و -3چنانچه دادگاه پس از رسیدگی به اعتراض شخص ثالث آن را وارد تشخیص دهد ،آن قسمت از حکم را که مورد اعتراض قرار گرفته نقض میکند ولی مجازات تعیین شده در حکم دادگاه به قوت خود باقی است؛ زیرا همانطور که در پاسخ سؤال یک توضیح داده شد ،اعتراض شخص ثالث صرفاً ناظر به جنبه مدنی رأی دادگاه کیفری )رد مال یا رفع تصرف (...است و از رأی دادگاه در خصوص مجازات منصرف است؛ هر چند محکومعلیه میتواند از طریق قانونی مانند درخواست اعاده دادرسی موضوع بند »ج« ماده 474قانون آیین دادرسی کیفری )در صورت پذیرش اعتراض ثالث توسط دادگاه( خواستار لغو مجازات معین شده در حکم شود .به عبارت دیگر حکم قطعی دادگاه کیفری در خصوص مجازات متهم تا زمانی که به یکی از طرق قانونی نقض نشده است به قوت و اعتبار خود باقی است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه