استعلام
به موجب بند »الف« ماده 116برنامه ششم توسعه اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب
،1395قوه قضاییه مکلف شده است در راستای کاهش مراجعه مردم به مراجع قضایی و تسریع در حل و فصل
اختلافات از طریق داوری ،ایجاد و توسعه نهاد داوری و اعتمادسازی عمومی و حمایت از آنها تا پایان سال اول
اجرای قانون ،تمهیدات لازم را پیشبینی کند .به موجب ماده 3دستورالعمل ساماندهی حل و فصل اختلافات از
طریق داوری و ایجاد و توسعه نهاد داوری مصوب 1400/11/13رئیس محترم قوه قضاییه ،برنامهریزی ،اعطاء
پروانه و تمدید آن ،لغو پروانه و امر ساماندهی و نظارت در حوزه داوری بر عهده مرکز توسعه حل اختلاف قرار
گرفته و این مرکز مجاز به واگذاری بخشی از وظایف خود به کانونهای داوری شده است؛ همچنین به موجب ماده
5این دستورالعمل ،کانون داوری نهادی غیر دولتی و دارای شخصیت حقوقی است که بر طبق اساسنامه مصوب و
با تأیید و نظارت مرکز توسعه حل اختلاف در استانها تشکیل میشود .وفق بند 6ماده یادشده؛ از جمله وظایف
کانون داوری نظارت بر فعالیت صنفی و حرفهای داوران و نهادهای داوری و حمایت از حقوق صنفی و حرفهای
میباشد.
با توجه به توضیحات پیشگفته ،خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
-1آیا کانونهای داوری میتوانند در اساسنامه خود تأسیس دادگاه انتظامی را پیشبینی کرده و مقررات انتظامی و
انواع تخلفات و مجازاتها را تعیین کنند؟ به بیان دیگر ،تأسیس دادسرا و دادگاه انتظامی ،تعیین انواع تخلفات و
مجازاتها؛ از منظر اصول کلی حقوقی و قانون اساسی چه جایگاهی دارد؟
-2در صورت قانونی بودن اقدامات موضوع بند یک ،آیا مراجع انتظامی کانون داوران یک استان صلاحیت رسیدگی
به تخلفات داوران غیر حرفهای و مؤسسات داوری که زیرمجموعه کانون نیستند ،را دارا میباشند؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1با توجه به حکم مقرر در بند »الف« ماده 116قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی جمهوری
اسلامی ایران مصوب 1395و پیشبینی تکلیف قوه قضاییه به اتخاذ تمهیدات لازم برای ایجاد و توسعه نهادهای
داوری و با توجه به دستورالعمل ساماندهی حل و فصل اختلافات از طریق داوری و ایجاد و توسعه نهاد داوری
مصوب 1400/11/13ریاست محترم قوه قضاییه که در راستای بند »الف« ماده 116قانون صدرالذکر به تصویب
رسیده است؛ بویژه با لحاظ بند 6ماده 5این دستورالعمل ،کانونهای داوری که در مراکز استانها تشکیل میشوند
بر فعالیتهای صنفی و حرفهای داوران و نهادهای داوری موضوع این دستورالعمل نظارت داشته و به تخلفات آنها
بر اساس مقررات اساسنامه این کانونها رسیدگی میکنند و به منظور نظارت بر داوران و نهادهای داوری یادشده و
رسیدگی به تخلفات آنها )با لحاظ تبصره ماده 5دستورالعمل یادشده( میتوانند در اساسنامه خود تأسیس هیأتهای
انتظامی را پیشبینی کنند.
-2مراجع انتظامی ایجاد شده از سوی کانونهای داوری به ترتیب پیشگفته ،صرفاً در حدود دستورالعمل مذکور بر
داوران حرفهای عضو کانونهای داوری یادشده نظارت دارند و به تخلفات انتظامی آنها رسیدگی میکنند و در
خصوص داوران غیر عضو کانونهای داوری؛ اعم از حرفهای و غیر حرفهای ،فاقد صلاحیت رسیدگی و اتخاذ
تصمیم میباشند.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه