نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۷۹۷

-1آیا توهین به فرد روحانی ملبس با الفاظ زشت یا به شکل عملی )مانند عمامهپرانی( مصداق ماده 513قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375و یا دیگر قوانین محسوب میشود؟ -2آیا لباس و جایگاه حقوقی روحانیت از مصادیق مقدسات است؟ -3چنانچه رفتارهای یادشده مصداق توهین عادی باشد ،آیا موجب تجری مرتکبان و گسترش این جرم در جامعه و تنزل شأن روحانیت نمیشود؟

1و -2منظور از »مقدسات اسلام« در ماده 513قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب ،1375اشخاص، اشیاء و اموری است که جزء ارکان یا ضروریات دین اسلام باشد و انکار آنها مستلزم انکار دین و اهانت به آنها مستلزم اهانت به اساس دین اسلام باشد و تمام مذاهب اسلامی در مقدس بودن آنها اتفاق نظر داشته باشند؛ همانند ذات احدیت ،قرآن مجید ،پیامبر اکرم )ص( ،کعبه و ...؛ بنابراین اموری که هر چند بر اساس موازین اسلامی دارای احترام و ارزشاند؛ اما نمیتوان آنها را »مقدس« شمرد ،در تعریف »مقدسات اسلام« جای نمی گیرند؛ همانند پدر و مادر ،معلم ،آبروی مؤمن ،قبور صلحا و اولیاء و . ...بر این اساس و با عنایت به تفسی ر مضیق نصوص کیفری» ،روحانیون « هر چند دارای احترام و منزلت بالایی اند ،اما توهین به آنها؛ اعم از لفظی یا عملی ،به طور خاص جرمانگاری نشده است و مشمول عمومات توهین به افراد در قوانین کیفری است. بند 8ماده 6قانون مطبوعات مصوب 1364با اصلاحات و الحاقات بعدی که با تصریح به »اهانت به دین مبین اسلام و مقدسات آن و همچنین اهانت به مقام معظم رهبری و مراجع مسلم تقلید« ،توهین به مراجع مسلم تقلید را مستقل از مقدسات اسلام ذکر کرده است ،مؤید این دیدگاه است. -3این امر که مجازات یک جرم ،مانند جزای نقدی درجه شش موضوع جرم ماده 608قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375واجد جنبه بازدارندگی یا فاقد این جنبه است ،موجب و مستمسک خروج از اصل قانونی بودن جرم و مجازات و تفسیر قوانین جرمانگار بدون رعایت اصول حاکم بر تفسیر این قسم از قوانین نیست .در هر صورت ،بازدارنده بودن یا نبودن مجازات قانونی یک رفتار ،نیازمند آسیبشناسی آن است و از حیطه وظایف اداره کل حقوقی خارج است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه