استعلام
-1پس از صدور حکم قطعی و لازمالاجرای دادگاه حقوقی ،آیا میتوان پیش از سپری شدن مهلت ده روزه
اجراییه ،دستور ارسال پرونده اجرایی یا حداقل رونوشتی از اجراییه را برای اجرای احکام و به منظور شناسایی
و توقیف اموال محکومعلیه صادر کرد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ ،آیا اجراییه باید به صورت کامل برای
اجرای احکام ارسال شود و یا آنکه صرف ارسال رونوشت آن برای اقدامات اولیه شناسایی و توقیف اموال
محکومعلیه کافی است؟
-2پس از صدور اجراییه و ارسال پرونده به اجرای احکام ،آیا در مهلت یک ماهه مقرر برای طرح دادخواست
اعسار محکومعلیه ،میتوان به درخواست محکومله دستور جلب محکومعلیه را صادر کرد و یا آنکه پس از
انجام اقدامات اولیه مانند شناسایی اموال و سپری شدن مهلت یک ماه میتوان چنین دستوری را صادر کرد؟ به
عبارت دیگر ،آیا در مهلت یک ماهه یادشده ،صرفنظر از طرح یا عدم طرح دعوای اعسار میتوان محکومعلیه
را جلب کرد؟
-3در خصوص پرسش قبل ،آیا اجرای احکام مکلف است پس از عدم شناسایی اموال محکومعلیه در مهلت
یک ماهه و درخواست جلب وی توسط محکومله ،در سامانه های قوه قضاییه طرح یا عدم طرح دعوای اعسار
را بررسی کند و یا از شعبه صادرکننده رأی در این خصوص استعلام کند و یا اینکه باید اقدامات اجرایی مانند
جلب را در همان مهلت یک ماهه صورت دهد و تکلیفی به استعلام یا بررسی سامانههای قوه قضاییه ندارد و
این اقدام )ارائه دادخواست اعسار یا گواهی آن( بر عهده محکومعلیه است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1با عنایت به مواد 35و 41قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356محکومعلیه تا ده روز پس از ابلاغ
اجراییه مهلت دا رد که حکم را طوعاً اجرا کند و در صورت عدم اقدام از سوی محکومعلیه ،اجرای احکام پس
از سپری شدن این مهلت ،به ترتیب مقرر در این قانون حکم را اجرا میکند .بنابراین پیش از سپری شدن مهلت
ده روز یادشده ،تشکیل پرونده اجرایی و اقدام برای شناسایی و توقیف اموال محکومعلیه امکانپذیر نیست.
شایسته ذکر است وفق تبصره یک ماده 35قانون یادشده ،پس از صدور و ابلاغ اجراییه و پیش از سپری شدن
مدت ده روز از تاریخ ابلاغ ،به درخواست محکومله ،تأمین محکومبه امکانپذیر است.
-2عبارت »حبس نمیشود« در قسمت اخیر ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیت¬های مالی مصوب ،1394
به عدم بازداشت محکوم علیه در صورت تقدیم دادخواست اعسار در ظرف مهلت سی روزه مذکور در این ماده
تصریح دارد؛ ضمن اینکه این حکم از مفاد تبصره یک این ماده نیز مستفاد است؛ بنابراین ،تا سی روز از تاریخ
ابلاغ اجراییه و به رغم تقاضای محکومله ،بازداشت محکومعلیه امکانپذیر نیست.
-3در فرض سؤال که پس از سپری شدن مهلت سی روزه مقرر در ماده 3قانون نحوه اجرای محکومیتهای
مالی مصوب ،1394جلب محکومعلیه درخواست شده است ،با توجه به اینکه در قانون پیشبینی نشده است که
محکومعلیه موظف به ارائه گواهی تقدیم دادخواست اعسار است ،دادرس اجرای احکام مدنی پیش از صدور
دستور جلب باید از طریق سامانه ،تقدیم یا عدم تقدیم دادخواست اعسار را بررسی کند.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه