نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۷۰۶

-1در فرض قتل عمدی زن مسلمان در ماه حرام توسط همسر وی ،آیا در هنگام پرداخت تفاضل ،تغلیظ دیه زن مقتول و کسر از مبلغ تفاضل دیه امکانپذیر است؟ -2در فرض اصرار اولیای دم )پدر و مادر مقتول( بر اجرای قصاص و مطالبه سهمالارث از مهریه فرزند خویش )زوجه مقتول( و محکومیت قطعی زوج )قاتل( به پرداخت مهریه به میزان سهمالارث اولیای دم ،آیا میتوان سهمالارث مذکور را با مبلغ تفاضل دیه تهاتر کرد؟

-1با عنایت به قس مت اخیر ماده 556قانون مجازات اسلامی مصوب 1392و ماده 360قانون پیشگفته ،در بزه قتل عمدی؛ که مجازات اصلی آن وفق مواد 16و 381این قانون قصاص نفس است ،بحث از تغلیظ دیه ناظر به جایی است که اولیای دم ،خواهان دریافت دیه به جای قصاص باشند یا مواردی که به علت عدم امکان قصاص یا عدم جواز آن ،قصاص به دیه تبدیل میشود؛ بر این اساس ،در فرض سؤال که اولیای دم پس از ثبوت حق قصاص در اجرای مواد 382 ،360و 426قانون پیشگفته در مقام اجرای قصاص نفس به پرداخت فاضل دیه مکلف هستند ،بحث از تغلیظ دیه سالبه به انتفاء موضوع است و در نتیجه ،محاسبه و کسر مبلغ تغلیظ دیه از مبلغ فاضل دیه ،منتفی است. -2به موجب ماده 430قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392چنانچه در موارد لزوم پرداخت فاضل دیه ،مقتول یا صاحب حق قصاص ،طلبی از مرتکب داشته باشد ،این طلب با رضایت صاحب آن ،هرچند بدون رضایت مرتکب ،ب ه عنوان فاضل دیه قابل محاسبه است؛ بنابراین در فرض سؤال ،محاسبه مهریه مورد مطالبه اولیای دم از قاتل که راجع به آن حکم قطعی نیز صادر شده است ،به عنوان فاضل دیه موافق قانون است و رضایت مرتکب شرط نیست. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه