استعلام
مالی )ملک و مال منقولی( در واحد اجرای احکام از طریق ،مزایده به فروش رسیده و از بعضاً سند انتقال هم تنظیم
شده است .سپس شخص ثالث مدعی مالکیت آن شده و در دعوایی به خواسته اعتراض ثالث اجرایی مطرح کرده
است.
-1آیا دعوای وی به این نحو قابلیت استماع دارد یا خیر؟
-2در صورت منفی بودن پاسخ نحوه صحیح طرح دعوا را بفرمایید.
-3ب بفرمایید »آیا برای استماع دعوای معترض آل لازم است که دعوای وی و خواستههای مقدماتی یا ضمنی
دیگری مثل اثبات مالکیت یا ابطال مزایده هم مطرح گردند یا خیر؟
-4چنانچه در مورد مالکیت اختلاف وجود داشته باشد آیا دادگاه میتواند به موضوع مالکیت هم رسیدگی کند
بدون اینکه صریحاً خواسته اثبات مالکیت مطرح شده باشد؟
-5در صورت پذیرش اعتراض آیا اقدامات اجرایی از جمله تنظیم سند انتقال بدون نیاز به حکم دیگری باید به
وضع سابق برگردند؟
-6در صورتی که مال مورد مزایده به شخص ثالث منتقل شده باشد تفاوتی وجود دارد یا خیر؟
)با این توضیح که برخی دادگاهها معتقدند که برای قابلیت استماع اعتراض معترض ثالث لازم است چه وی دعوای
ابطال عملیات اجرایی مزایده و سند انتقال اجرایی و سایر اقدامات اجرایی را نیز باید مطرح کند و بدون این دعاوی
و خواستههای استماع دعوای وی ممکن نیست .و لذا در این مورد قرار عدم استماع دعوی صادر میکنند ولی برخی
دیگر معتقدند که اصل بر استماع دعوا است و دادگاه رسیدگی کننده به دعوای اعتراض ثالث ضمناً به موضوع
مالکیت خواهان هم رسیدگی میکند و در صورت پذیرش اعتراض اقدامات اجرایی بدون نیاز به حکم دیگری باید
به وضع سابق برگردند(.
پاسخ اداره کل حقوقی
در فرض سؤال که مال غیر منقول در اجرای احکام از طریق مزایده به فروش رسیده و سند انتقال اجرایی تنظیم
شده است؛ اما فرد ثالث با ادعای مالکیت و در اجرای ماده 147قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356دعوای
اعتراض ثالث اجرایی را مطرح کرده است ،دادگاه بدون نیاز به طرح خواستههای مستقل از قبیل اثبات مالکیت،
ابطال سند ،مزایده یا عملیات اجرایی ،پس از احراز مالکیت شخص ثالث حکم به رفع توقیف و اعاده عملیات
اجرایی صادر میکند و در فرض تنظیم سند اجرایی و حتی انتقال آن به نام اشخاص دیگر ،با توجه به بخش اخیر
ماده یادشده و ملاک ماده 39همین قانون ،سند انتقال اجرایی و نقل و انتقال اسناد به نام اشخاص دیگر را باطل و
به وضعیت سابق اعاده خواهد کرد؛ بدون آنکه نیازی به تقدیم دادخواست باشد.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه