استعلام
الف -چنانچه جرایم موضوع صلاحیت دادگاه صلح توسط اطفال دارای پانزده تا هجده سال سن ارتکاب یابد،
آیا رسیدگی در دادگاه اطفال مستلزم صدور کیفرخواست در دادسرا است؟
ب -آیا میتوان شعبی از دادگاه صلح را برای رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان اختصاص داد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
الف و ب -اولاً ،با عنایت به عموم و اطلاق عبارت مذکور در صدر ماده 304قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
1392و اختصاصی بودن دادگاه اطفال و نوجوانان ،صلاحیت این دادگاه؛ جز در مواردی مانند ماده 315این
قانون که به حکم قانون مستثنی شده است ،منصرف از نوع جرم بوده و به تمامی جرایم این اشخاص در این
دادگاه رسیدگی می شود .بر این اساس ،در صورت تشکیل دادگاه اطفال و نوجوانان در حوزه قضایی شهرستان،
رسیدگی به جرایم ارتکابی موضوع بندهای 9و 10ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402در
فرضی که سن مرتکب بین پانزده تا هجده سال تمام شمسی باشد ،در صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان است و
از حیث انجام یا عدم انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا ،موضوع حسب مورد تابع حکم مقرر در ماده 285
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392است.
ثانیاً ،با توجه به تبصره ماده 298قانون آیین دادرسی کیفری که به موجب آن تا زمانی که دادگاه اطفال و
نوجوانان در محلی تشکیل نشده باشد ،به تمامی جرائم اطفال و نوجوانان به جز جرائم مشمول ماده 315این
قانون در دادگاه کیفری دو یا دادگاهی که وظایف آن را انجام میدهد ،رسیدگی میشود و از آنجا که بندهای 9
و 10ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ،1402قانون لاحق و متضمن آخرین اراده قانونگذار است،
در حوزه قضایی شهرستانی که دادگاه اطفال و نوجوانان تشکیل نشده؛ اما دادگاه صلح تشکیل شده است ،به
جرائم موضوع بندهای پیشگفته که توسط افراد دارای کمتر از هجده سال سن ارتکاب یافته باشد ،نه در دادگاه
کیفری دو ،بلکه در دادگاه صلح رسیدگی خواهد شد .بدیهی است در این صورت ،متهم از تمامی امتیازاتی که در
دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال میشود ،بهرهمند خواهد بود.
ثالثاً ،با عنایت به ملاک ماده 566قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و ماده یک آییننامه شیوه تشکیل
شعب تخصصی مراجع قضایی مصوب 1398/2/28رئیس محترم قوه قضاییه و اطلاق عبارت »مراجع قضایی«
در عنوان این آییننامه و از آنجا که از موارد صلاحیت دادگاه صلح به شرح مندرج در ماده 12قانون شوراهای
حل اختلاف مصوب ،1402چنین مستفاد است که این مرجع در زمره مراجع قضایی است و با لحاظ مراتب مقرر
در بند ثانیاً ،در فرض عدم تشکیل دادگاه اطفال و نوجوانان در محل ،اختصاص شعبه یا شعبی از دادگاه صلح
برای رسیدگی تخصصی به جرایم موضوع بندهای 9و 10ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402
که مرتکب آن افراد کمتر از هجده سال تمام شمسی است؛ با رعایت مواد دیگر آییننامه پیشگفته ،بلامانع است.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه