نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۶۵۱

درصورتیکه شخصی ،با تقلب در ادله یا فرایندهای دادرسی حکمی را به دست آورد و محکومعلیه از طریق اعاده دادرسی دادخواهی نماید و در دادخواهی اخیر نیز به علت تداوم تقلب قبلی یا تقلب جدید توسط همان خواهان بدوی )محکومله یا خوانده دعوای اعاده دادرسی( معترض )محکومعلیه( موفق به خنثیسازی تقلب و نقض رأی نشود و در نهایت حکم قطعی بر بطلان خواسته اعاده دادرسی در دادخواهی دوم صادر شود ،خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید: -1چنانچه در آینده ادله ای به دست آید که اثبات کند حکم قطعیت یافته ،با حیله و تقلب به دست آمده است، بهرغم یک بار اعاده دادرسی ناموفق ،آیا طرح دعوا با همان جهت امکانپذیر است؟ آیا تدلیس و تقلب مانع قطعیت حکم است و مجوز بررسی مجدد ،بهرغم بررسی یک نوبت قبلی است؟ -2در صورتی که راهکاری در این خصوص وجود دارد ،آیا باید اعاده دادرسی نسبت به حکم دوم )بطلان ادعای تقلب( در ابتدا صورت گیرد تا مجوزی برای نقض حکم اول باشد و یا آنکه با طرح مجدد دعوا در همان قالب اثبات حیله و تقلب جهت عدم مرور زمان در تقلب ،میتوان دادخواهی را استماع کرد؟ آیا اعاده دادرسی نسبت به رأی صادرشده در فرآیند دعوای اعاده دادرسی ،امکانپذیر است؟ -3چنانچه پاسخ پرسشهای فوق منفی است ،آی ا طرح دعوا برای مطالبه دعوای جبران غرامت در مورد رأی قطعی متقلبانه که تمامی مواعد زمانی یا جهات قانونی اعاده دادرسی آن سپری شده است؛ اما حکم نقض نشده است ،قابل پذیرش است و یا آنکه به سبب مالکیت قاعده اعتبار امر مختوم و تا زمانی که رأی متقلبانه )جبران عینی( نقض نشده است ،دعوای مسئولیت مدنی )جبران دینی( مسموع نیست؟

اولاً ،صرف نظر از ابهام موجود در استعلام ،با عنایت به اینکه وفق ماده 429قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1375از تاریخ ابلاغ حکم نهایی مربوط به اثبات جعل یا حیله و تقلب، مبدأ مهلت اعاده دادرسی آغاز می شود ،درخواست اعاده دادرسی به استناد بند 5ماده 426قانون یادشده پس از اثبات حیله و تقلب به موجب حکم نهایی در مرجع قضایی است؛ بنابراین ،پیش از اثبات قطعی حیله و تقلب به شرح مذکور ،اصولاً امکان درخواست اعاده دادرسی به استناد بند 5ماده 426قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1375و رسیدگی به آن وجود ندارد. ثانیاً ،اثبات حیله و تقلب موضوع بند 5ماده 426و ماده 429قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379با اثبات رفتار حیلهآمیز یا متقلبانه به عمل میآید؛ بنابراین ،دعوا باید برای اثبات این رفتار اقامه شود. ثالثاً ،وفق ماده 440قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب » 1379نسبت به حکمی که پس از اعاده دادرسی صادر میگردد ،دیگر اعاده دادرسی از همان جهت پذیرفته نخواهد شد. با توجه به مراتب ،به نظر می رسد وضعیت ایجاد شده در فرض استعلام ناشی از اقدام بر خلاف قانون و ترتیبی است که در بندهای اولاً و ثانیاً فوق بیان شد و ارائه راهکار در این خصوص از وظایف این اداره کل خارج است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه