نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۶۳۷

با توجه به اینکه وفق ماده 717قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375و ماده ) 104اصلاحی (1399 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392با اصلاحات و الحاقات بعدی ،بزه بیاحتیاطی در امر رانندگی منتهی به ایراد صدمه بدنی غیر عمدی جرم تعزیری درجه 8محسوب میشود و از طرفی به موجب ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402رسیدگی به تمامی جرائم غیر عمدی ناشی از حوادث رانندگی در صلاحیت محاکم صلح قرار گرفته است ،چنانچه مرتکب جرم نوجوان دارای سن پانزده تا هجده سال باشد ،با لحاظ مواد قانونی فوقالذکر و همچنین مواد 304و 340قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید: الف -رسیدگی به عنوان اتهامی فوقالذکر در صلاحیت دادگاه صلح است یا دادگاه اطفال و نوجوانان؟ ب -آیا دادسرای عمومی و انقلاب باید تحقیقات مقدماتی پرونده را انجام دهد و یا دادگاه صالح )دادگاه صلح/دادگاه اطفال و نوجوانان(؟

الف و ب -اولاً ،با عنایت به عموم و اطلاق عبارت مذکور در صدر ماده 304قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و اختصاصی بودن دادگاه اطفال و نوجوانان ،صلاحیت این دادگاه؛ جز در مواردی مانند ماده 315این قانون که به حکم قانون مستثنی شده است ،منصرف از نوع جرم بوده و به تمامی جرایم این اشخاص در این دادگاه رسیدگی میشود .بر این اساس ،در صورت تشکیل دادگاه اطفال و نوجوانان در حوزه قضایی شهرستان، رسیدگی به جرایم ارتکابی موضوع بندهای 9و 10ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402در فرضی که سن مرتکب بین پانزده تا هجده سال تمام شمسی باشد ،در صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان است و از حیث انجام یا عدم انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا ،موضوع حسب مورد تابع حکم مقرر در ماده 285 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392است .بنابراین ،در فرض سؤال که ناظر به ارتکاب جرم ایراد صدمه بدنی غیر عمدی موضوع ماده 717قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375از سوی نوجوان دارای پانزده تا هجده سال سن است ،تحقیقات مقدماتی جرم پیشگفته که علاوه بر تعزیر مستوجب پرداخت دیه نیز میباشد ،توسط دادسرای عمومی و انقلاب )دادسرای ویژه اطفال و نوجوانان( که در معیت دادگاه اطفال و نوجوانان است ،به عمل میآید. ثانیاً ،با توجه به تبصره ماده 298قانون آیین دادرسی کیفری که به موجب آن تا زمانی که دادگاه اطفال و نوجوانان در محلی تشکیل نشده باشد ،به تمامی جرائم اطفال و نوجوانان به جز جرائم مشمول ماده 315این قانون در دادگاه کیفری دو یا دادگاهی که وظایف آن را انجام میدهد ،رسیدگی میشود و از آنجا که بندهای 9 و 10ماده 12قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ،1402قانون لاحق و متضمن آخرین اراده قانونگذار است، در حوزه قضایی شهرستانی که دادگاه اطفال و نوجوانان تشـکیل نشده؛ اما دادگاه صلح تشکیل شده است ،به جرائم موضوع بندهای پیشگفته که توسط افراد دارای کمتر از هجده سال سن ارتکاب یافته باشد ،نه در دادگاه کیفری دو ،بلکه در دادگاه صلح مستقیماً و بدون نیاز به کیفرخواست رسیدگی خواهد شد .بدیهی است در این صورت ،متهم از تمامی امتیازاتی که در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال میشود، بهرهمند خواهد بود. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه