استعلام
زوجه در مقام استیفای مهریه خود که از نوع مسکوکات طلا است ،با رعایت مهلت مندرج در مواد 2و 8
آییننامه اجرایی شناسایی و توقیف اموال مدیون در اجرای مفاد اسناد رسمی مصوب 1398/4/22و بند »ب«
ماده 113قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوبه ،1395
به میزان یک چهارم از حقوق و مزایای همسرش را برای مدت هجده ماه دریافت کرده است .در خصوص این
فرض ،خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
-1با عنایت به اینکه سند اجرایی در جریان اجرا میباشد و با توجه به مقررات ماده 2و 8آییننامه پیشگفته،
آیا محکومله میتواند پرونده اجرایی را متوقف و مهریه خود را از طریق طرح دعوا در محاکم دادگستری مطالبه
کند؟
-2با توجه به اینکه بخشی از مطالبات زوجه بر حسب ریال وصول و استیفا شده است ،آیا میتوان گفت با
صدور سند اجرایی ،توافق ضمنی بر مطالبه مهریه بر اساس ریال به مسجل شده و نوعی تبدیل تعهد صورت
گرفته است؟
به عبارت دیگر ،در فرض مثبت بودن پاسخ سؤال نخست ،آیا زوجه میتواند در خصوص مابقی مطالبات ریالی
خود در محاکم دادگستری طرح دعوا کند و یا آنکه باید با محاسبه ماهانه ارزش نهایی سکه در زمان پرداختهای
صورت گرفته ،مابقی مسکوکات طلا به نرخ روز ،ارزیابی و وصول شود؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اولاً ،با توجه به بند »ت« ماده 120برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403که
مقرر داشته است :قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تا
لازمالاجرا شدن قانون صدرالذکر معتبر است و نظر به اینکه بند »ب« ماده 113قانون برنامه ششم توسعه،
استثنایی بر اصل دادخواهی مستقیم از مراجع قضایی بوده و در قانون اخیرالتصویب حکمی مشابه آن پیشبینی
نشده است؛ لذا حکم مقرر در بند »ب« ماده 113یادشده و مواد 1و 8آییننامه اجرایی شناسایی و توقیف
اموال مدیون در اجرای مفاد اسناد رسمی مصوب 1398/4/22رئیس محترم قوه قضاییه ،با لازمالاجرا شدن قانون
برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403منتفی است و در حال حاضر ،برای مراجعه
مستقیم متعهدله سند رسمی لازمالاجرا به مرجع قضایی منعی وجود ندارد.
ثانیاً ،در فرض سؤال که زوجه به استناد ماده 83آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و طرز رسیدگی
به شکایت از عملیات اجرایی مصوب 1387/6/11با اصلاحات و الحاقات بعدی ،از طریق اداره اجرای ثبت
بخشی از مهریه خود را با توقیف یک چهارم حقوق و مزایای زوج وصول کرده است ،انصراف بعدی وی از ادامه
عملیات اجرایی یادشده و طرح دعوا برای مطالبه مابقی مهریه در مرجع قضایی با منع قانونی مواجه نیست.
-2در فرض سؤال که مهریه زوجه از نوع مسکوکات طلا است ،چنانچه حکم قطعی بر پرداخت مهریه صادر
شود ،محکومعلیه موظف به تأدیه همان تعداد سکه به محکومله است و در صورتیکه از اجرای حکم امتناع کند
و به مسکوکات طلا نزد محکومعلیه دسترسی نباشد ،معادل قیمت مسکوکات طلا از دیگر اموال محکومعلیه
توقیف می شود و به فروش می رسد و در این صورت ،تا زمانیکه معادل قیم ت مسکوکات طلا به محکومله داده
نشود ،محکومعلیه بریالذمه نمیشود )تبصره ماده 19قانون آیین دادرسی کیفری مصوب .(1392
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه