نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۵۸۱

با توجه به ماده 19قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست مصوب 1392که به صراحت کودک یا نوجوان تحت سرپرستی را در صورت فوت سرپرست در حکم افراد تحت تکفل متوفی و برخوردار از مزایای مستمری دانسته است و با لحاظ ماده یک این قانون که هدف اصلی آن را حمایت همهجانبه از منافع علیه کودکان و نوجوانان اعلام نموده است ،آیا برخی حقوق مالی ناشی از رابطه استخدامی متوفی نیز باید در زمره مزایای مستمر وی تلقی شوند؟ توضیح آنکه ،از منظر حقوقی پاداش پایان خدمت مستخدم ماهیتی جبرانی دارد که در پایان دوران اشتغال به کارمند یا افراد تحت تکفل وی تعلق میگیرد؛ همچنین ذخیره مرخصی استفاده نشده به عنوان حق مکتسبه ناشی از کار انجام شده در طول خدمت واجد وصف مالی بود و هر دو این موارد در زمره حقوق و مزایایی هستند که به طور مستقیم از رابطه استخدامی متوفی ناشی میشود و برای بازماندگان تحت تکفل وی جنبه حمایتی دارند؛ بنابراین به نظر میرسد این موارد باید در زمره مزایای مستمر مذکور در قانون صدرالذکر قرار بگیرد و به صورت مستقیم به کودک یا نوجوان تحت سرپرستی تعلق گیرد؛ نه آنکه جزء ماترک متوفی محسوب و تابع مقررات تقسیم ارث دانسته شود؛ این رویکرد افزون بر همسویی با مقصود قانونگذار ،با اصل تقدم قانون خاص بر قانون عام نیز منطبق میباشد. با توجه به توضیحات پیشگفته و به منظور رفع هرگونه ابهام و اتخاذ رویهای واحد ،خواهشمند است اعلام فرمایید: -1آیا پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استفاده نشده متوفی ،ذیل مزایای مستمری موضوع ماده 19قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست مصوب 1392قرار میگیرد و به طور مستقیم به کودک یا نوجوان تحت سرپرستی تعلق میگیرد؟ -2در صورت تعلق مزایای یادشده به کودک یا نوجوان تحت سرپرستی، سهم وی چگونه محاسبه میشود؟ آیا جزء ماترک است و وفق قواعد ارث بین وراث تقسیم میشود؟

اولاً ،وراث قانونی مذکور در ماده 86قانون استخدام کشوری مصوب 1345با اصلاحات و الحاقات بعدی ،متفاوت از وراث موضوع ماده 862قانون مدنی میباشند. ثانیاً ،قانونگذار در ماده 19قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست مصوب ،1392افراد تحت سرپرستی را در صورت فوت سرپرست منحصر تا تعیین سرپرست جدید در حکم افراد تحت تکفل مستخدم متوفی و صرفاً برخوردار از مزایای مستمری وظیفه بازماندگان دانسته است که از سوی صندوقهای بازنشستگی پرداخت میشود؛ در حالی که وجوه مربوط به ذخیره مرخصی استفاده نشده و پاداش پایان خدمت مستخدم توسط کارفرمای دولتی و یا بخش خصوصی پرداخت میشود و بنابراین ،تسری حکم ماده 19یادشده به وجوه مربوط به ذخیره مرخصی استفاده نشده و یا پاداش پایان خدمت مستخدم متوفایی که سرپرستی منحصر کودک یا نوجوان موضوع قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست مصوب 1392را بر عهده داشته است ،فاقد وجاهت قانونی است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه