استعلام
به موجب ماده 277قانون مدنی متعهد نمیتواند متعهدله را مجبور به قبول قسمتی از موضوع تعهد نماید ولی
حاکم می تواند نظر به وضعیت مدیون ،مهلت عادله یا قرار اقساط دهد .در خصوص حکم این ماده ،خواهشمند
است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
-1آیا اعطای مهلت عادله منوط به اثبات اعسار محکومعلیه است؟
-2آیا اعطای مهلت عادله منوط به سپردن تأمین توسط محکوم است؟
-3آیا اعطای مهلت از سوی دادگاه ضمن صدور رأی ،مشمول اعتبار مختومه است و یا آنکه دادگاه میتواند
پس از آن ،مهلت را کاهش یا افزایش دهد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1مطابق نظر برخی نویسندگان حقوقی مانند مرحوم استاد ناصر کاتوزیان )کتاب قواعد عمومی قراردادها -عقود
معین ،جلد ،4شماره ،(713عبارت »وضعیت مدیون« مذکور در ذیل ماده 277قانون مدنی ناظر به مطلق وضعیت
مدیون است و منحصر به وضعیت اعسار وی نیست؛ با وجود این ،از آنجا که قانون مدنی در خصوص شیوه رسیدگی
و اتخاذ تصمیم مطابق ذیل این ماده ساکت است و همچنین با توجه به دیگر قوانین و مقررات حاکم؛ بهویژه مواد 10
و 11قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394و نیز رأی وحدت رویه شماره 722مورخ
1390/10/13هیأت عمومی دیوان عالی کشور که با لحاظ صدر ماده 24قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و
انقلاب در امور مدنی مصوب 1379صادر شده است ،در حال حاضر چنانچه دادگاه در اثنای دادرسی بخواهد به
لحاظ اعسار مدیون حکم به اعطای مهلت عادله یا تقسیط صادر کند ،این امر مستلزم تقدیم دادخواست است.
-2در هر صورت ،اعطای مهلت عادله یا تقسیط ،مستلزم سپردن تأمین نمیباشد.
-3در مواردی که به لحاظ اثبات اعسار مدیون حکم به اعطای مهلت عادله یا تقسیط صادر میشود ،تغییر در آن
تابع مقررات مربوط به تعدیل اقساط موضوع تبصره 2ماده 11قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب
1394است.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه