نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۵۰۶

شخص »الف« مالک حق کسب یا پیشه یا تجارت یک باب ساختمان با کاربری مسافرخانه بوده است؛ اما به دلیل حدوث عیبی در عین مستأجره ،عین مذکور از قابلیت انتفاع خارج شده و رفع عیب نیز به سبب قدیمی بودن سازه و در طرح قرار گرفتن آن متصور نیست؛ با طرح دعوا توسط مستأجر در دادگاه ،رأی بر اعلام فسخ قرارداد اجاره صادره شده است؛ اما شخص »ب« )مالک( از تحویل گرفتن ملک امتناع نموده است؛ به همین سبب شخص »الف« وفق ماده 13قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356اقدام به تخلیه ملک نموده است .در حال حاضر شخص »ب« )مالک( از پرداخت حق کسب یا پیشه یا تجارت به مستأجر امتناع می کند .با توجه به توضیحات پیش گفته و با عنایت به اینکه در ماده 13قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356در خصوص نحوه پرداخت حق کسب یا پیشه یا تجارت سخنی به میان نیامده و وضعیت مالکان این حق مسکوت مانده است و با توجه به اینکه در چنین فرضی درخواست اعلام فسخ و تخلیه از سمت مستأجر مطرح شده است ،آیا مستأجر مستحق دریافت حق کسب یا پیشه یا تجارت است؟

در فرض سؤال که عین مستأجره مشمول قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356بوده و در اثناء مدت اجاره عیبی در عین مستأجره حادث شده که آن را از قابلیت انتفاع خارج نموده و رفع عیب مقدور نبوده و در اجرای بند 2ماده 12و ماده 13قانون یادشده به تقاضای مستأجر حکم فسخ اجاره صادر و تخلیه انجام شده است ،با عنایت به اینکه در قانون یادشده برای این حالت که فسخ اجاره به تقاضای مستأجر بوده و خود وی عین مستأجره را تخلیه کرده است ،تکلیفی برای موجر به پرداخت حق کسب یا پیشه یا تجارت پیشبینی نشده است ،مطالبه این حق فاقد موقعیت قانونی است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه