نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۴۳۸

با توجه به مواد 148قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و 215قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392 آیا دادگاه علاوه بر تعیین تکلیف حقوقی سند موضوع دعوای جعل؛ از حیث اعلام بطلان و بیاعتباری آن ،باید اصل سند را نیز معدوم کند؟ به عبارت دیگر ،تکلیف اصل سند مجعول موجود در پرونده که به عنوان مستند ارائه شده است ،چیست؟ آیا باید معدوم شود؟

با توجه به تبصره یک ماده 148قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و ذیل ماده 215قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392در تمام امور کیفری ،دادگاه باید ضمن صدور رأی اعم از محکومیت یا برائت ،منع یا موقوفی تعقیب یا پس از آن ،در مورد اشیاء و اموالی که وسیله ارتکاب جرم بوده یا در اثر جرم تحصیل شده و یا حین ارتکاب ،استعمال و یا برای استعمال اختصاص یافته است ،تعیین تکلیف کند؛ بنابراین ،در مورد سندی که جعلیت آن احراز شده است ،دادگاه باید مطابق همین ماده رفتار کند؛ همچنان که به موجب ماده 221قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379دادگاه در صورتی که سند را مجعول بداند ،باید در خصوص معدوم کردن تمام سند یا ابطال قسمت مجعول در روی سند و یا تغییر یا محو برخی کلمات تعیین تکلیف کند؛ اما چنانچه بدون احراز جعلیت ،قرار موقوفی تعقیب صادر شود ،تصمیم بر معدوم کردن سند منتفی است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه