استعلام
به موجب ذیل ماده 303قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392چنانچه فردی با اعتقاد به مهدورالدم بودن
دیگری مبادرت به قتل وی نماید و در نهایت مهدورالدم بودن مقتول به اثبات نرسد ،مرتکب به پرداخت دیه و
نیز مجازات حبس مقرر در ماده 612قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375محکوم میشود؛
خواهشمند است در این خصوص اعلام فرمایید آیا این مقرره صرفاً شامل جنایات عمدی با سبق تصمیم )بند
»الف« ماده 290قانون مجازات اسلامی( میشود و یا آنکه در خصوص جنایات مشمول بند »ب« ماده یادشده
)ارتکاب فعل نوعاً کشنده( نیز قابل اعمال است؟ به عنوان مثال ،فرد )الف( اطلاع پیدا میکند که فرد )ب( )از
اقارب سببی( مدتی پیش اقدام به تجاوز به همسرش )همسر شخص الف( نموده است) .الف( پس از اطلاع از این
قضیه و با این اعتقاد که )ب( مهدورالدم است ،در صدد انتقام از وی برآمده است .در نهایت بنا به جهاتی از قتل
)ب( منصرف شده و صرفاً قصد تأدیب وی را داشته است؛ بر این اساس ،وی را به جای خلوتی کشانده و پس
از مطرح کردن موضوع ،با سنگ ضربه ای بر سر او وارد می کند که در اثر همان ضربه ،نامبرده به قتل میرسد.
در مثال حاضر ،فرد )الف( با اعتقاد به مهدورالدم بودن فرد )ب( و بدون داشتن قصد قتل ،مرتکب جنایت عمدی
شده است و در نه ایت از آنجا که فعل ارتکابی نوعاً کشنده بوده است ،رفتار ارتکابی مشمول تعریف قتل عمدی
میشود؛ چنانچه اثبات شود فرد )الف( با اعتقاد به مهدورالدم بودن مقتول ،مرتکب این جنایت شده است؛ اما در
نهایت مهدورالدم بودن مقتول در دادگاه به اثبات نرسد ،آیا موضوع مشمول قسمت ذیل ماده 303قانون مجازات
اسلامی مصوب 1392میشود؟
پاسخ اداره کل حقوقی
حکم موضوع قسمت اخیر ماده 303قانون مجازات اسلامی مصوب ) 1392ناظر بر صدور حکم به پرداخت دیه
و تعزیر( با عنایت به اطلاق واژه »جنایت« مذکور در این ماده ،شامل بند »ب« ماده 290قانون یادشده میشود
که از مصادیق جنایت عمدی مقرر در این ماده است و در فرض سؤال ،وجود یا فقدان سبق تصمیم که از تقسیمات
قتل عمدی از نظر رکن روانی است ،مؤثر در مقام نیست؛ شایسته ذکر است تشخیص مصداق و امور موضوعی
مربوط به پرونده ،با مرجع قضایی مربوط است.
دکتر محمدعلی شاه حیدری پور
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه