نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۳۳۱

چنانچه در پرونده کیفری با موضوع نزاع دسته جمعی ،متهمان به تحمل یک سال حبس تعزیری محکوم شوند و سپس نسبت به همدیگر اعلام رضایت قطعی کنند ،آیا میتوانند از مزایای ماده 483قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 استفاده کنند و یا آنکه محکومان یادشده نسبت به همدیگر شاکی و مدعی خصوصی محسوب نمیشوند و مشمول ماده یادشده نمیباشند؟

مطابق ماده 10قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392شاکی که حق شکایت و انصراف از آن را دارد، بزهدیده ای است که از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان شده و تعقیب مرتکب را درخواست می کند .جرم شرکت در نزاع جمعی موضوع ماده 615قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375مستلزم ارتکاب اعمال عمدی از ناحیه تمامی شرکتکنندگان است و با توجه به عدم امکان جمع دو وصف مرتکب جرم و بزهدیده در شخص واحد ،شرکتکنندگان در نزاع جمعی حق شکایت و انصراف از این بزه را ندارند؛ اما با توجه به تبصره 2ماده 615یادشده ،در مورد رفتارهای مجرمانه مستقل از نفس نزاع جمعی؛ مانند ایراد ضرب و جرح ،بزهدیده میتواند با لحاظ رأی وحدت رویه شماره 56مورخ 1352/7/27هیأت عمومی دیوان عالی کشور اقدام به شکایت و مطالبه ضرر و زیان کند .بر این اساس ،در فرض سؤال ،صرفاً بزهدیده اخیرالذکر میتواند پس از قطعیت حکم از شکایت خود صرفنظر کند و محکومعلیه نیز به استناد آن از دادگاه صادرکننده حکم قطعی ،اعمال ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری و تخفیف مجازات تعزیری را درخواست کند. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه